Jak prawidłowo myć zęby: technika, czas i nitkowanie

Jak prawidłowo myć zęby? Dwa razy dziennie, w tym zawsze przed snem, przez około dwie minuty, szczoteczką z miękkim włosiem i pastą z fluorem: włosie ustawiasz pod kątem do linii dziąseł, czyścisz krótkimi, delikatnymi ruchami każdą powierzchnię zęba po kolei, a raz na dobę dokładasz nić albo szczoteczki międzyzębowe. Po myciu wypluwasz pianę, ale nie płuczesz ust obficie wodą. Brzmi prosto, a jednak wiele osób myje zęby codziennie i z zapałem, a mimo to ma kamień, krwawiące dziąsła i ubytki w tych samych miejscach — bo szczotkują szybko, z dużym naciskiem, pomijają wewnętrzne powierzchnie i przestrzenie między zębami, a na koniec spłukują pastę, zanim zdąży zadziałać.

Dobra technika nie wymaga drogiego sprzętu, tylko kilku dni uważnego ćwiczenia, aż ruchy staną się odruchem. Najpierw przeczytasz, co właściwie usuwasz z zębów, jak często i jak długo je myć oraz jak dobrać szczoteczkę i pastę. Potem przejdziesz przez siedem kroków — od przygotowania szczoteczki, przez ustawienie włosia i kolejność powierzchni, po nitkowanie, język i pielęgnację samej szczoteczki. Na końcu są sytuacje szczególne: mycie po kwaśnych posiłkach, płukanki, zęby dzieci, aparat, implanty i protezy, a także sygnały, przy których trzeba iść do stomatologa, zamiast zmieniać pastę.

Co usuwasz z zębów podczas mycia?

Mycie zębów służy przede wszystkim do usuwania płytki nazębnej — miękkiego, lepkiego nalotu z bakterii i resztek jedzenia, który narasta na zębach bez przerwy i odkłada się najchętniej przy dziąsłach, między zębami i w bruzdach powierzchni żujących. Płytka jest prawie niewidoczna, bo ma kolor zbliżony do szkliwa; czujesz ją jako szorstki, „futrzasty” nalot, gdy przesuwasz językiem po zębach rano albo po dniu bez szczotkowania.

Bakterie w płytce rozkładają cukry z jedzenia i napojów, wytwarzając kwasy, które odwapniają szkliwo — tak zaczyna się proces opisany szerzej we wpisie o tym, jaka jest przyczyna rozwoju próchnicy zębów. Ta sama płytka zalegająca przy brzegu dziąsła drażni je i wywołuje stan zapalny: dziąsło robi się zaczerwienione, obrzęknięte i krwawi przy dotyku. Dlatego najważniejszym miejscem do mycia nie jest środek zęba, który i tak czyści się częściowo podczas jedzenia, tylko linia, gdzie ząb styka się z dziąsłem, oraz przestrzenie między zębami.

Płytkę da się usunąć mechanicznie, czyli szczoteczką i nicią, bo jest miękka. Jeśli zostaje na zębach przez dłuższy czas, mineralizuje się w kamień nazębny — twardy, przylegający osad, którego szczoteczka już nie zdejmie. Kamień usuwa się w gabinecie, podczas zabiegów opisanych w poradniku o higienizacji zębów, zabiegach i przeciwwskazaniach. Codzienne mycie ma więc dwa cele: nie dopuścić do tego, żeby płytka zdążyła stwardnieć, i dostarczyć na szkliwo fluor z pasty, który pomaga mu się odbudowywać po atakach kwasów.

Jak często i jak długo myć zęby?

Zęby myj dwa razy dziennie, za każdym razem przez około dwie minuty, a jedno z tych myć zawsze wykonuj wieczorem, tuż przed snem. To zalecenie powtarzane powszechnie przez stomatologów, bo dwie minuty to mniej więcej tyle, ile potrzeba, żeby dokładnie przejść po wszystkich powierzchniach wszystkich zębów, a mycie rano i wieczorem nie pozwala płytce narastać przez całą dobę.

Mycie wieczorne jest najważniejsze. W nocy wydziela się znacznie mniej śliny, która w ciągu dnia spłukuje resztki jedzenia i zobojętnia kwasy, więc wszystko, co zostanie na zębach przed snem, ma kilka godzin spokoju na działanie. Po wieczornym myciu najlepiej już nic nie jeść i nie pić niczego poza wodą — inaczej fluor z pasty zostanie spłukany, a bakterie dostaną nową porcję cukru na całą noc.

Dwie minuty to dłużej, niż się wydaje. Większość osób, która myje zęby „na wyczucie”, kończy po kilkudziesięciu sekundach. Pomaga minutnik w telefonie, piosenka o znanej długości albo szczoteczka, która sama sygnalizuje upływ czasu. Dobrym nawykiem jest podział jamy ustnej na cztery części — górę prawą i lewą, dół prawy i lewy — i poświęcanie każdej mniej więcej po pół minuty. Mycie częściej niż kilka razy dziennie, zwłaszcza z dużym naciskiem, nie daje dodatkowej korzyści, a może podrażniać dziąsła i ścierać szyjki zębów.

Jaką szczoteczkę i pastę wybrać?

Do codziennego mycia najlepiej sprawdza się szczoteczka z miękkim włosiem i małą główką oraz pasta z fluorem — bez względu na to, czy szczoteczka jest manualna, czy elektryczna. Miękkie włosie skutecznie zdejmuje płytkę, a przy tym nie rani dziąseł i nie ściera szyjek zębów, mała główka dociera zaś do ostatnich zębów trzonowych i wewnętrznych powierzchni zębów przednich.

Włosie twarde i średnio twarde daje wrażenie „lepszego doczyszczenia”, ale w połączeniu z mocnym naciskiem sprzyja cofaniu się dziąseł i nadwrażliwości. Jeśli masz wątpliwości, jaka szczoteczka pasuje do twoich zębów i dziąseł, zapytaj higienistkę albo stomatologa przy najbliższej wizycie — mogą też pokazać technikę na twoich zębach.

Szczoteczka elektryczna nie jest obowiązkowa, ale wiele osób czyści nią dokładniej, bo sama wykonuje drobne ruchy, a ręka tylko prowadzi ją od zęba do zęba. Bywa szczególnie pomocna przy ograniczonej sprawności dłoni, u osób z aparatem i u tych, które mają skłonność do zbyt mocnego szorowania — wiele modeli ostrzega przy nadmiernym nacisku. Dobrze używana szczoteczka manualna też wystarcza do utrzymania zdrowych zębów. Różnice między rodzajami napędów omawia wpis o tym, jak działa szczoteczka soniczna.

Pasta do zębów powinna zawierać fluor, bo to on wzmacnia szkliwo i pomaga mu odbudowywać się po atakach kwasów. Rodzaj i ilość pasty dla dzieci w poszczególnym wieku oraz pasty o szczególnym działaniu, na przykład przy nadwrażliwości, najlepiej dobrać ze stomatologiem. Nie zastępuj pasty domowymi mieszankami z sody, soli, węgla czy soku z cytryny — są ścierne albo kwaśne, mogą uszkadzać szkliwo i nie zawierają fluoru. Pasty mocno wybielające i ścierne nie nadają się do codziennego, wieloletniego używania bez porozumienia ze stomatologiem.

Krok 1: Przygotuj szczoteczkę i nałóż odpowiednią ilość pasty

Zacznij od czystej, suchej lub lekko zwilżonej szczoteczki i niewielkiej ilości pasty z fluorem — u dorosłych zwykle wystarcza porcja wielkości ziarnka grochu. Więcej pasty nie myje lepiej: daje dużo piany, która szybciej skłania do wyplucia i skrócenia mycia, a przy okazji utrudnia widzenie, co robisz w lustrze.

Przed myciem możesz przepłukać usta wodą, żeby pozbyć się większych resztek jedzenia, zwłaszcza po posiłku. Stań przed lustrem w dobrym świetle — przez pierwsze dni kontrola wzrokowa bardzo pomaga ustawić prawidłowy kąt i zauważyć, które miejsca stale pomijasz. Zaplanuj, od którego miejsca zaczynasz, i trzymaj się tej samej kolejności przy każdym myciu, bo stały porządek sprawia, że żadna powierzchnia nie zostaje pominięta.

Krok 2: Ustaw włosie pod kątem do linii dziąseł

Przyłóż szczoteczkę tak, żeby włosie było skierowane ukośnie w stronę dziąsła, pod kątem około 45 stopni, a końcówki włókien obejmowały jednocześnie brzeg dziąsła i przydziąsłową część zęba. Przy zębach górnych włosie kierujesz więc lekko w górę, przy dolnych lekko w dół. Właśnie w tej szczelinie między zębem a dziąsłem płytka gromadzi się najszybciej i to ją najczęściej omija mycie „na płasko”.

Docisk ma być lekki: włosie powinno się delikatnie uginać, ale nie rozkładać na boki. Dobrym sprawdzianem jest trzymanie szczoteczki końcami palców, jak długopis, a nie w pięści — wtedy trudno przyłożyć zbyt dużą siłę. Jeśli po kilku tygodniach używania włosie nowej szczoteczki jest rozchylone jak miotła, to znak, że naciskasz za mocno. Przy szczoteczce elektrycznej kąt jest taki sam, tylko ręka nie wykonuje ruchów szorujących — prowadzisz główkę powoli od zęba do zęba i zatrzymujesz na każdym przez chwilę.

Krok 3: Czyść zęby po kolei — zewnętrzne, wewnętrzne i żujące powierzchnie

Każdy ząb ma kilka powierzchni do oczyszczenia: zewnętrzną od strony policzka lub warg, wewnętrzną od strony języka lub podniebienia i — przy zębach bocznych — żującą. Najpewniej czyścisz wszystkie, gdy idziesz stałą trasą: na przykład najpierw zewnętrzne powierzchnie górnych zębów od prawej do lewej, potem wewnętrzne w drugą stronę, następnie żujące, a na koniec to samo na dole.

• Powierzchnie zewnętrzne. Obejmij włosiem dwa–trzy zęby naraz i wykonuj krótkie, drobne ruchy wibracyjne lub małe kółka w miejscu, a potem wymiataj płytkę ruchem od dziąsła w stronę brzegu zęba. Przesuwaj szczoteczkę o jeden ząb, tak żeby kolejne odcinki na siebie zachodziły.
• Powierzchnie wewnętrzne zębów bocznych. Ustaw szczoteczkę tak samo, pod kątem do dziąsła od strony języka lub podniebienia. To miejsca najczęściej pomijane, bo są niewidoczne w lustrze, a od strony języka dolnych zębów przednich szczególnie łatwo odkłada się kamień.
• Powierzchnie wewnętrzne zębów przednich. Ustaw szczoteczkę pionowo i czyść czubkiem główki kilkoma ruchami od dziąsła ku brzegowi zęba, ząb po zębie.
• Powierzchnie żujące. Przyłóż włosie płasko i czyść krótkimi ruchami w przód i w tył, tak żeby włókna wnikały w bruzdy. Nie zapomnij o tylnej ściance ostatniego zęba w każdym łuku.

Nie szoruj długimi ruchami na boki wzdłuż całego łuku zębowego z dużym naciskiem. Taki ruch przeskakuje po wypukłościach zębów, omija rowek przy dziąśle, a jednocześnie z czasem może ścierać szyjki zębów i podrażniać dziąsła. Krótkie ruchy w jednym miejscu i powolne przesuwanie się dalej są mniej efektowne, ale znacznie skuteczniejsze.

Krok 4: Oczyść przestrzenie międzyzębowe nicią lub szczoteczką międzyzębową

Raz dziennie oczyść przestrzenie między zębami, bo tam szczoteczka nie dociera, a płytka zalega w miejscach, gdzie zęby stykają się ze sobą. Do ciasnych szczelin najlepiej sprawdza się nić lub taśma dentystyczna, do szerszych przestrzeni — szczoteczki międzyzębowe, czyli małe, stożkowe lub walcowate szczoteczki na drucie. Wiele osób używa obu, zależnie od miejsca w jamie ustnej. Możesz to robić przed szczotkowaniem albo po nim; wielu stomatologów proponuje kolejność przed myciem, bo wtedy fluor z pasty łatwiej dociera do oczyszczonych szczelin. Najważniejsze, żeby robić to codziennie, najlepiej wieczorem.

Nić stosujesz tak: odetnij odcinek długości mniej więcej od dłoni do łokcia, nawiń go na palce środkowe, a prowadź kciukami i palcami wskazującymi, zostawiając między nimi krótki, napięty fragment. Wsuń nić między zęby delikatnym ruchem piłowania, bez strzelania nią w dziąsło. Następnie owiń ją w kształt litery C wokół jednego zęba, wsuń lekko pod brzeg dziąsła i kilkoma ruchami w górę i w dół zetrzyj płytkę z boku zęba. To samo zrób z sąsiednim zębem tej samej szczeliny i przejdź dalej, używając czystego odcinka nici. Wygodniejsze dla niektórych są nici na uchwytach — działają tak samo, jeśli też obejmiesz nimi ząb, zamiast tylko przeciągać je przez szczelinę.

Szczoteczkę międzyzębową wsuwaj w przestrzeń przy dziąśle, bez siły, i wykonaj kilka ruchów w przód i w tył. Rozmiar ma znaczenie: zbyt cienka nie oczyści szczeliny, zbyt gruba nie wejdzie albo będzie podrażniać dziąsło, a w różnych miejscach jamy ustnej mogą być potrzebne różne rozmiary. Dobór rozmiarów najłatwiej powierzyć higienistce. W pierwszych dniach nitkowania dziąsła mogą lekko krwawić — nie omijaj wtedy tych miejsc, tylko czyść je delikatnie; kiedy krwawienie wymaga wizyty, opisuje sekcja o dziąsłach niżej.

Krok 5: Oczyść język

Na końcu oczyść grzbiet języka, bo na jego chropowatej powierzchni gromadzą się bakterie i resztki, które są jedną z częstych przyczyn nieświeżego oddechu. Wystarczy skrobaczka do języka albo tylna, karbowana strona szczoteczki, jeśli ją ma; można też użyć samej szczoteczki z miękkim włosiem.

Wysuń język, przyłóż skrobaczkę możliwie daleko z tyłu, na ile pozwala odruch wymiotny, i delikatnie przeciągnij ją do przodu. Nie szoruj mocno ani nie dociskaj, bo język łatwo podrażnić. Jeśli na języku utrzymuje się gruby biały lub kolorowy nalot, który nie schodzi, albo pojawiają się bolesne zmiany, nie usuwaj ich na siłę — to sprawa do pokazania stomatologowi lub lekarzowi.

Krok 6: Wypluj pastę i nie płucz ust obficie wodą

Po skończonym myciu wypluj pianę i resztki pasty, ale nie płucz ust dużą ilością wody. Fluor działa na szkliwo przez pewien czas po myciu, a płukanie zmywa go z powierzchni zębów, zanim zdąży zadziałać. Jeśli resztki pasty bardzo ci przeszkadzają, przepłucz usta najwyżej odrobiną wody i wypluj.

Z tego samego powodu płukanki do ust nie używaj bezpośrednio po szczotkowaniu — lepiej sięgnąć po nią o innej porze dnia, na przykład po obiedzie.

Krok 7: Zadbaj o szczoteczkę i wymieniaj ją na czas

Po myciu dokładnie wypłucz szczoteczkę pod bieżącą wodą, strząśnij nadmiar wody i odstaw ją do pionu, główką do góry, tak żeby mogła wyschnąć na powietrzu. Zamknięte etui czy kubek, w którym zbiera się woda, sprzyjają rozwojowi drobnoustrojów — przykrywka przydaje się w podróży, ale w domu szczoteczka powinna schnąć swobodnie. Szczoteczki domowników nie powinny stykać się główkami.

Szczoteczkę albo końcówkę szczoteczki elektrycznej wymieniaj co kilka miesięcy, zwykle mniej więcej co trzy, a wcześniej, gdy włosie zaczyna się rozchodzić, zaginać lub tracić sprężystość. Zużyte włókna nie wnikają przy dziąśle i między zęby, więc mycie przestaje być skuteczne, nawet jeśli trwa tak samo długo. Wiele osób wymienia szczoteczkę także po przebytej infekcji, na przykład anginie czy przeziębieniu — to rozsądna ostrożność, szczególnie gdy szczoteczka i tak jest już używana od dłuższego czasu. Nie pożyczaj nikomu swojej szczoteczki i nie korzystaj z cudzej.

Myć zęby przed śniadaniem czy po nim?

Rano zęby można myć zarówno przed śniadaniem, jak i po nim — ważne, żeby robić to codziennie, dokładnie i pastą z fluorem. Mycie przed śniadaniem usuwa płytkę, która narosła przez noc, i zostawia na szkliwie warstwę fluoru, zanim przyjdą kwasy z jedzenia; wielu stomatologów uważa ten wariant za wygodny i bezpieczny. Mycie po śniadaniu usuwa resztki posiłku, ale wymaga uwagi, gdy posiłek był kwaśny.

Po kwaśnych posiłkach i napojach — owocach cytrusowych, sokach, napojach gazowanych, winie, dressingach z octem, jogurtach owocowych — przepłucz usta wodą i odczekaj z myciem około pół godziny do godziny. Kwas na krótko zmiękcza powierzchnię szkliwa, a szczotkowanie w tym czasie łatwiej ją ściera; ślina potrzebuje chwili, żeby przywrócić w jamie ustnej obojętny odczyn. Ilość ukrytego cukru i kwasów w napojach łatwo sprawdzić na opakowaniu — wskazówki znajdziesz w poradniku o tym, jak czytać etykiety żywności. Częste podjadanie słodkich i kwaśnych przekąsek w ciągu dnia szkodzi zębom bardziej niż ta sama ilość zjedzona przy jednym posiłku, bo każdy kontakt z cukrem to kolejny atak kwasów.

Płukanka do ust: kiedy się przydaje?

Płukanka do ust jest dodatkiem do szczotkowania i czyszczenia przestrzeni międzyzębowych, a nie ich zamiennikiem — płyn nie usuwa przylegającej płytki, tylko odświeża oddech i, zależnie od składu, może dostarczać fluor albo działać przeciwbakteryjnie. Jeśli myjesz zęby dokładnie dwa razy dziennie i czyścisz przestrzenie między nimi, płukanka nie jest konieczna.

Gdy chcesz jej używać, sięgaj po nią o innej porze niż tuż po szczotkowaniu, żeby nie zmywać fluoru z pasty, i nie połykaj płynu. Płukanki z silnie działającymi substancjami antyseptycznymi stosuje się zwykle krótko, na przykład po zabiegu lub przy stanie zapalnym dziąseł, i najlepiej wtedy, gdy zaleci je stomatolog, bo używane długo mogą przebarwiać zęby i zaburzać smak. Nie płucz nimi ust na własną rękę tygodniami, żeby wyciszyć krwawienie dziąseł — płukanka może złagodzić objaw, ale nie usuwa płytki ani kamienia, które go wywołują. Dzieciom płukanki podaje się dopiero wtedy, gdy potrafią płyn wypluć, a wybór warto omówić ze stomatologiem dziecięcym. Płukanka nie maskuje przyczyny przewlekle nieświeżego oddechu — jeśli utrzymuje się mimo dokładnej higieny, powiedz o tym stomatologowi.

Jak myć zęby dziecku?

Zęby dziecka myj od pojawienia się pierwszego zęba, dwa razy dziennie, pastą z fluorem w ilości dostosowanej do wieku i zawsze pod nadzorem dorosłego. U najmłodszych dzieci zwykle wystarcza cienka smużka pasty wielkości ziarenka ryżu, a mniej więcej od trzeciego roku życia porcja wielkości ziarnka grochu — dokładną ilość i rodzaj pasty dla twojego dziecka najlepiej ustalić ze stomatologiem dziecięcym, bo zalecenia zależą od wieku i ryzyka próchnicy. O pierwszych zębach i tym, co dzieje się w czasie ich wyrzynania, przeczytasz we wpisie o objawach ząbkowania u niemowlaka.

Małe dziecko nie ma jeszcze sprawności manualnej, żeby samodzielnie dokładnie wyczyścić zęby, dlatego dorosły myje mu je sam, a z czasem doczyszcza po samodzielnych próbach — zwykle aż do wczesnych lat szkolnych, dopóki dziecko nie nauczy się dokładności. Najwygodniej stanąć lub usiąść za dzieckiem, lekko odchylić jego głowę i odciągnąć palcem wargę, żeby widzieć linię dziąseł. Ucz dziecko wypluwania pasty i pilnuj, żeby jej nie połykało ani nie jadło z tubki; pastę przechowuj poza jego zasięgiem.

Nie nagradzaj umytych zębów słodyczami i nie dawaj dziecku do snu butelki ze słodkim napojem ani mlekiem po wieczornym myciu. Jeśli dziecko ma przebarwienia, ciemne plamki na zębach, ból przy jedzeniu albo krwawiące dziąsła, umów wizytę u stomatologa dziecięcego, zamiast próbować samemu ocenić problem.

Aparat stały, implanty, mosty i protezy: co robisz inaczej?

Przy aparacie stałym, implantach, mostach i protezach zasada pozostaje ta sama — usuwać płytkę dwa razy dziennie i czyścić przestrzenie trudno dostępne — ale technikę i przybory najlepiej ustalić z lekarzem prowadzącym leczenie albo z higienistką. Wokół zamków, drutów i przęseł płytka gromadzi się szybciej, a zwykła szczoteczka sama sobie z nią nie radzi.

• Aparat stały. Oprócz zwykłej szczoteczki przydają się szczoteczka o wyprofilowanym włosiu, szczoteczki międzyzębowe do czyszczenia pod łukiem i wokół zamków oraz nić z usztywnioną końcówką, którą łatwiej przewlec pod drutem. Myj każdy ząb nad zamkiem i pod nim, a po każdym posiłku przynajmniej przepłucz usta wodą i usuń resztki z aparatu. Różne rodzaje aparatów opisuje wpis o specjalistycznych aparatach ortodontycznych; szczegółowe zasady higieny przy twoim aparacie przekaże prowadzący lekarz.
• Aparat ruchomy i nakładki. Zdejmuj je przed myciem zębów i czyść osobno, zgodnie z zaleceniami lekarza, a zakładaj na czyste zęby.
• Implanty i mosty. Przestrzeń pod przęsłem mostu i wokół implantu czyści się szczoteczkami międzyzębowymi albo specjalną, pogrubioną nicią, którą przewleka się pod konstrukcją. Dobór rozmiarów i technikę pokaże higienistka; regularne kontrole w gabinecie są tu szczególnie ważne.
• Protezy ruchome. Zdejmuj je do czyszczenia i myj osobną szczoteczką nad umywalką wypełnioną wodą lub wyłożoną ręcznikiem, żeby nie pękły przy upadku, zgodnie z zaleceniami stomatologa co do środka czyszczącego; zapytaj go też, czy protezę zdejmować na noc. Dziąsła, język i pozostałe własne zęby czyść tak jak zwykle.

Krwawiące dziąsła, nadwrażliwość i ból: kiedy do stomatologa?

Krwawienie dziąseł podczas mycia lub nitkowania najczęściej jest objawem stanu zapalnego wywołanego płytką zalegającą przy dziąsłach, a nie powodem, żeby to miejsce omijać. Na początku regularnego nitkowania lekkie krwawienie bywa częste i zwykle zmniejsza się po około tygodniu lub dwóch delikatnej, codziennej higieny. Nie wolno go jednak bagatelizować: jeśli utrzymuje się dłużej, nasila, pojawia się samoistnie albo towarzyszy mu obrzęk, ból, ropa, nieświeży oddech, cofanie się dziąseł lub ruchomość zębów, umów wizytę u stomatologa lub periodontologa.

Do lekarza zgłoś się także wtedy, gdy krwawienie z dziąseł pojawia się razem z łatwym powstawaniem siniaków, krwawieniami z nosa albo w czasie przyjmowania leków wpływających na krzepliwość krwi. Osoby z cukrzycą, w ciąży i przyjmujące niektóre leki mogą mieć dziąsła bardziej skłonne do stanów zapalnych — o leczeniu i kontrolach w tym okresie mówi osobny wpis o leczeniu zębów w ciąży.

Nadwrażliwość, czyli krótki, ostry ból przy zimnym, gorącym, słodkim lub kwaśnym, często wiąże się z odsłoniętymi szyjkami zębów albo startym szkliwem. Pomaga miękka szczoteczka, lekki nacisk i rezygnacja z szorowania, ale przyczynę powinien ocenić stomatolog, bo podobne objawy daje też ubytek, pęknięcie zęba czy nieszczelne wypełnienie, a pasta łagodząca nadwrażliwość mogłaby je jedynie zamaskować. Ścieranie zębów bywa też skutkiem nocnego zaciskania szczęk, o czym przeczytasz we wpisie o zgrzytaniu zębami przez sen.

Ból zęba, obrzęk twarzy, rany, owrzodzenia i zmiany w jamie ustnej, które nie goją się w ciągu około dwóch tygodni, wymagają oceny stomatologa lub lekarza — szczotkowanie i płukanki ich nie wyleczą. Do czasu wizyty możesz delikatnie myć okolicę miękką szczoteczką i unikać drażniących potraw; doraźnych sposobów na przetrwanie do wizyty dotyczy poradnik domowe sposoby na ból zęba, a pojedynczych bolesnych nadżerek na śluzówce — wpis o tym, jakie są domowe sposoby na afty. Silny ból z gorączką lub szybko narastający obrzęk to powód do pilnej pomocy, nie do czekania, a obrzęk utrudniający przełykanie lub oddychanie wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia.

Nawet najlepsza technika domowa nie zastąpi kontroli w gabinecie, bo kamienia nazębnego ani wczesnych ubytków nie widać w lustrze. Częstotliwość wizyt kontrolnych i zabiegów higienizacyjnych ustala stomatolog zależnie od stanu twoich zębów i dziąseł — dla wielu osób to jedna lub dwie wizyty w roku. Podczas takiej wizyty poproś higienistkę, żeby sprawdziła, które miejsca omijasz, i pokazała technikę na twoich zębach.

Przybory do higieny jamy ustnej: do czego służą i jak ich używać

Każdy przybór do higieny jamy ustnej ma inne zadanie: szczoteczka i pasta są podstawą, nić i szczoteczki międzyzębowe uzupełniają je tam, gdzie szczoteczka nie sięga, a skrobaczka i płukanka są dodatkami.

Najczęstsze błędy

• Za krótkie mycie — kilkadziesiąt sekund nie wystarcza, żeby oczyścić wszystkie powierzchnie. Używaj minutnika i dziel jamę ustną na cztery części po mniej więcej pół minuty.
• Szorowanie na boki z dużym naciskiem — ściera szyjki zębów, sprzyja cofaniu się dziąseł i nadwrażliwości, a i tak omija rowek przy dziąśle. Trzymaj szczoteczkę lekko i czyść krótkimi ruchami pod kątem do linii dziąseł.
• Płukanie ust dużą ilością wody po myciu — zmywa fluor, zanim zdąży zadziałać. Wypluj pianę i zostaw resztki pasty na zębach.
• Pomijanie przestrzeni między zębami — tam szczoteczka nie dociera, więc płytka zostaje. Raz dziennie użyj nici lub szczoteczek międzyzębowych.
• Mycie zaraz po kwaśnym jedzeniu — zmiękczone kwasem szkliwo łatwiej się ściera. Przepłucz usta wodą i odczekaj około pół godziny do godziny.
• Używanie zużytej szczoteczki — rozchylone włosie nie czyści przy dziąśle i między zębami. Wymieniaj ją co kilka miesięcy albo wcześniej, gdy włosie się rozchodzi.
• Omijanie krwawiących miejsc — płytka zostaje, a stan zapalny trwa. Czyść je delikatnie i codziennie, a jeśli krwawienie nie mija lub się nasila, idź do stomatologa.
• Domowe „pasty” z sody, soli czy cytryny — są ścierne lub kwaśne i nie zawierają fluoru. Do codziennego mycia używaj zwykłej pasty z fluorem.

Zobacz też

• Przyczyna rozwoju próchnicy zębów — skąd biorą się ubytki i dlaczego płytka ma tu kluczowe znaczenie.
• Higienizacja zębów – cena, zabiegi, przeciwwskazania — jak w gabinecie usuwa się kamień i osady, których szczoteczka nie zdejmie.
• Jak działa szczoteczka soniczna? — czym różnią się napędy szczoteczek elektrycznych.
• Specjalistyczne aparaty ortodontyczne — rodzaje aparatów, przy których higiena wymaga dodatkowych przyborów.
• Domowe sposoby na ból zęba — co zrobić do czasu wizyty u stomatologa.
• Zgrzytanie zębami przez sen — nocne zaciskanie szczęk jako przyczyna startych zębów i nadwrażliwości.
• Objawy ząbkowania u niemowlaka? — pierwsze zęby dziecka i to, czego się wtedy spodziewać.

Najczęstsze pytania

redkator j8

Te porady mogą Cię zainteresować:

Czas przed ekranem: jak mądrze ograniczyć go dziecku Co zrobić żeby włosy szybciej rosły Jak wybielić zęby domowymi sposobami? Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały?