Czyszczenie mosiądzu – skuteczne metody

Statua Wolności i klamka do drzwi – co je łączy?

Pierwsze wyroby z mosiądzu wytwarzano już w X wieku przed naszą erą, czyli w epoce brązu. Odlewano z niego broń, okucia, naczynia i ozdoby.

W naszych współczesnych domach mosiądz jest również obecny. Produkuje się z niego … okucia, naczynia i ozdoby.

Jak widać, zastosowanie mosiądzu nie zmieniło się przez tysiąclecia. Mało tego, ten rewelacyjny stop metali cynku i miedzi przez stulecia znalazł wiele innych zastosowań – robione są z niego pokrycia dachowe, bramy a nawet pomniki. Mosiądzem pokryty jest najsłynniejszy pomnik świata – nowojorska Statua Wolności.

Dachy kościołów, Statua Wolności, stare bramy mają charakterystyczny kolor- zielonkawy i omszały. To patyna, czyli śniedź, która powstaje na skutek utleniania się metali  pod wpływam ciepła i zanieczyszczeń.

Nasze domowe ozdoby i sprzęty też ulegają temu procesowi. Z biegiem czasu tracą piękny blask w kolorze różowego złota. Co zrobić, żeby go odzyskać?

Sposobów na przywracanie świetności przedmiotom z mosiądzu jest kilka, a wszystkie potrzebne produkty znajdują się domowej kuchni i łazience.

• soda oczyszczana i folia aluminiowa.

Dobry sposób na czyszczenie małych przedmiotów – figurek, ozdób, biżuterii z mosiądzu, małe talerzyki, spodki, dzbanuszki itp.)

Naczynie należy wyłożyć folią aluminiową. Przygotować roztwór z sody oczyszczanej i gorącej wody (ok 80 gramów na litr gorącej wody). Włożyć do przygotowanego naczynia mosiężne przedmioty, Zalać roztworem. Od czasu do czasu lekko poruszać. W zależności od stopnia zabrudzenia, proces należy powtarzać aż do uzyskania oczekiwanego efektu.

Po wyjęciu przedmioty należy dokładnie wytrzeć do sucha – wilgoć powoduje szybkie śniedzenie.

Cytryna i kwasek cytrynowy wyczyszczą mosiądz

• przekrojoną cytryną natrzyj przedmiot i wytrzyj do sucha przedmiot. Lekkie polerowanie można uzyskać przy posypaniu cytryny bardzo miałką solą.

• kwasek cytrynowy (25 gramów) należy rozpuścić w gorącej wodzie i podobnie, jak w metodzie z sodą oczyszczaną, po kilku lub kilkunastu minutach wyjąc przedmiot i wytrzeć do sucha.Nie ma potrzeby wykładać miski folią aluminiową.

• ta sama metoda, która jest wskazana przy czyszczeniu sodą oczyszczaną. Nie ma potrzeby wykładania miski folią aluminiową

• ketchup Tak, przyprawa stosowana do pizzy i zapiekanek znakomicie nadaje się do czyszczenia mosiądzu. Polecana przy dużych powierzchniach – okapy, tace, abażury. Przyprawę należy nanieść, rozsmarować na czyszczonej powierzchni za pomocą miękkiej ściereczki. Warto odczekać godzinę – półtorej.Po tym czasie zetrzeć maż, można zmyć wilgotną ściereczką nasączoną delikatnym środkiem myjącym  i wypolerować do sucha.

• pasta do zębów – zalecana do czyszczenia np. mosiężnych klamer lub okuć w meblach. Zawsze tam, gdzie jest ryzyko pobrudzenia materiału dookoła. Pastą czyści się podobnie, jak ketchupem. Również tu trzeba zadbać o wytarciu do sucha. Uwaga: pasta nie może być z granulkami.

W sprzedaży dostępne są środki chemiczne dedykowane specjalnie do czyszczenia mosiądzu. Można z nich skorzystać, lecz ich wadą zazwyczaj bywa cena i ostry, gryzący zapach. Po ich użyciu należy również pamiętać o dokładnym suszeniu.

Dwie zasady, o których trzeba pamiętać czyszcząc mosiądz:

• do czyszczenia mosiądzu nie należy używać szczotek, twardych gąbek, proszku. Jeżeli sol, to bardzo miałka, a pasta do zębów bez granulat. Mosiądz jest miękki, więc niezwykle łatwo go porysować.

• czyszczone przedmioty za każdym trzeba dokładnie wytrzeć do sucha. Najdrobniejsza kropla po wyschnięciu pozostawia ślad lub brzydkie zacieki, a  wilgoć ciemniejące smugi.

Polerowanie – czyszczenie przedmiotów z mosiądzu

To ostatni etap czyszczenia przedmiotów z mosiądzu. Nie jest obowiązkowy, lecz warty uwagi. Wypolerowana taca lub ozdoba będzie dłużej lśnić pięknym blaskiem, jeżeli wypolerujemy ją miękką szmatką lub zgniecioną, zmiękczoną w rękach gazetą.

Można też stosować samo polerowanie, do zachowania pięknego blasku i unikać częstego czyszczenia.

Lity mosiądz czy tylko powłoka? Sprawdź magnesem

Zanim zaczniesz czyścić, ustal, z czym masz do czynienia. Przyłóż do przedmiotu zwykły magnes: lity mosiądz go nie przyciąga. Jeśli magnes się trzyma, pod spodem jest stal albo inny metal magnetyczny, a mosiądz stanowi tylko cienką powłokę. To zmienia wszystko — powłokę można bezpowrotnie zetrzeć jednym dłuższym polerowaniem i odsłonić szary metal pod spodem.

Przedmioty platerowane czyść wyłącznie łagodnie: miękka ściereczka, woda z odrobiną delikatnego środka myjącego, wytarcie do sucha. Odpuść sobie sól, kwasek i długie moczenie. Podobnie ostrożnie postępuj z przedmiotami lakierowanymi — kwaśne i ścierne metody plamią lakier i powodują jego łuszczenie. Rozpoznasz je po jednolitym, lekko plastikowym połysku i po tym, że ciemnieją miejscowo, w miejscach uszkodzenia powłoki.

Jak zabezpieczyć mosiądz po czyszczeniu?

• Wytrzyj przedmiot do sucha natychmiast po ostatnim płukaniu, sięgając także do zagłębień i pod uchwyty.
• Odciski palców zawierają wilgoć i tłuszcz, które przyspieszają śniedzenie — do końcowego polerowania załóż bawełniane rękawiczki.
• Cienka warstwa bezbarwnego wosku lub odrobina oleju rozprowadzona ściereczką spowalnia ponowne ciemnienie ozdób, których się nie dotyka.
• Nie stosuj tego zabezpieczenia na naczyniach mających kontakt z żywnością ani na często używanych klamkach.
• Przechowuj drobiazgi w suchym miejscu, z dala od pary z kuchni i łazienki.

Regularne, lekkie polerowanie miękką szmatką jest dla mosiądzu łagodniejsze niż rzadkie, za to intensywne usuwanie zaawansowanej patyny. Przy przedmiotach zabytkowych lub kolekcjonerskich zatrzymaj się, zanim sięgniesz po cokolwiek: patyna bywa w nich wartością, a jej usunięcie potrafi obniżyć wartość obiektu. W takim wypadku lepiej ograniczyć się do odkurzenia i skonsultować sprawę ze specjalistą od konserwacji metalu.

Najczęstsze pytania

Czy mosiądz można myć w zmywarce?

Nie. Wysoka temperatura, silne detergenty i długi kontakt z wodą powodują przebarwienia, matowienie i szybkie śniedzenie mosiądzu, a przedmioty platerowane mogą stracić powłokę. Mosiądz myje się ręcznie, w letniej wodzie z delikatnym środkiem, i zawsze wyciera do sucha zaraz po umyciu.

Dlaczego mosiądz szybko ciemnieje po wyczyszczeniu?

Czyszczenie usuwa warstwę tlenków i odsłania czysty metal, który natychmiast zaczyna reagować z wilgocią, tlenem i zanieczyszczeniami z powietrza. Proces przyspieszają odciski palców, para w kuchni i łazience oraz niedokładne osuszenie. Ciemnienie spowalnia przechowywanie w suchym miejscu i cienka warstwa wosku ochronnego.

Czy patynę zawsze trzeba usuwać?

Nie. Na pomnikach, starych bramach i przedmiotach zabytkowych patyna pełni funkcję ochronną i bywa elementem wartości obiektu — jej usunięcie jest nieodwracalne. Czyszczenie do połysku ma sens przy przedmiotach użytkowych i dekoracyjnych. Przy antykach warto najpierw zasięgnąć opinii konserwatora.

Jak wyczyścić mosiężne okucia w meblach bez brudzenia drewna?

Przy okuciach zamontowanych na stałe najlepiej sprawdza się pasta do zębów bez granulek albo gęsty preparat nanoszony punktowo, ponieważ nie spływa na powierzchnię wokół. Krawędzie warto osłonić taśmą malarską, a po czyszczeniu zetrzeć resztki wilgotną ściereczką i wytrzeć do sucha. Namaczanie odpada.