Pierniczki świąteczne: miękkie, lukrowane i na zapas

Pierniczki świąteczne to małe, wykrawane foremkami ciasteczka z ciasta z miodem, masłem, jajkiem, przyprawą korzenną i sodą, które piecze się przez kilka do kilkunastu minut, a potem dekoruje lukrem. Prosto z piekarnika są zwykle twardawe, a w zamkniętej puszce, w towarzystwie odrobiny wilgoci, robią się miękkie i kruche w ciągu kilku dni do dwóch tygodni. Od grubości ciasta, czasu pieczenia i przechowywania zależy, czy w Wigilię podasz miękkie ciastka, czy twarde krążki, a od wyboru lukru — czy dekoracja jest bezpieczna dla dzieci i kobiet w ciąży.

Najpierw różnica między pierniczkami miękkimi i twardymi, składniki z ilościami i termin pieczenia. Dalej siedem kroków od podgrzania miodu do lukrowania, a potem bezpieczny lukier, ratowanie twardych pierniczków, przechowywanie z mrożeniem i ozdoby na choinkę.

Czym różnią się pierniczki miękkie od twardych?

Pierniczki miękkie i twarde zwykle powstają z bardzo podobnego ciasta, a różnią się głównie ilością miodu i tłuszczu, grubością po rozwałkowaniu i czasem pieczenia. Więcej miodu i masła, grubszy placek i krótsze pieczenie dają ciastka, które w puszce szybko miękną. Mniej tłuszczu, cieńszy placek i pieczenie odrobinę dłuższe dają pierniczki twarde, sztywne i trwałe, dobre do zawieszenia na choince albo do wysyłki.

Mechanizm opiera się na wodzie. Miód jest higroskopijny, czyli przyciąga wilgoć z otoczenia i ją zatrzymuje. W piekarniku ciasto traci część wody, a cukry po ostygnięciu tężeją, więc świeżo upieczony pierniczek jest twardy. W zamkniętej puszce miód stopniowo wyciąga wilgoć z powietrza i z dodatków, takich jak kawałek jabłka, a ciasteczko mięknie od środka.

Tłuszcz otacza cząstki mąki i przerywa sieć glutenu, dlatego ciasto z większą ilością masła jest bardziej kruche, a chude piecze się na twardą, zwięzłą płytkę, która dłużej trzyma kształt. Grubość decyduje z kolei o tym, ile wody zostaje w środku: pierniczek o grubości około 5 mm ma wilgotniejszy rdzeń niż cieniutki krążek, który przez te same minuty wysycha na wylot.

Pierniczki to coś innego niż piernik w blatach. Ciasto na pierniczki zarabiasz i pieczesz w ciągu jednego–dwóch dni, a ciasto na piernik krojony w kromki tradycyjnie dojrzewa tygodniami w chłodzie; jak je przygotować i rozplanować, opisuje poradnik piernik staropolski dojrzewający.

Składniki na pierniczki świąteczne i ich proporcje

Na jedną porcję pierniczków świątecznych potrzebujesz około 500 g mąki pszennej, około 150 g miodu, około 100 g cukru pudru, około 100 g masła, jednego jajka, płaskiej łyżeczki sody, około 2 łyżek przyprawy korzennej, łyżki kakao i szczypty soli. To typowe proporcje domowego przepisu; w innych ilość miodu, cukru i przypraw bywa trochę inna. Ciasto wychodzi z nich raczej zwarte, a mąka chłonie różnie, więc ostatnią garść wsypujesz stopniowo, według konsystencji, a gdy ciasto się kruszy, ratujesz je żółtkiem albo odrobiną mleka. Z takiej porcji wychodzi zwykle kilkadziesiąt średnich pierniczków, czyli dwie–trzy blachy.

• Mąka pszenna — około 500 g zwykłej mąki do ciast, na przykład typu 450–550, oraz kilka łyżek do podsypania.
• Miód naturalny — około 150 g, czyli nieco mniej niż pół szklanki; do pierniczków bardzo miękkich możesz dać go do około 200 g.
• Cukier — około 100 g cukru pudru albo drobnego cukru do wypieków; brązowy cukier pogłębia kolor i smak.
• Masło — około 100 g, do miękkich pierniczków do około 125 g, do choinkowych mniej więcej połowa tej ilości.
• Jajko — 1 duże; gdy ciasto się kruszy, dodaj jeszcze jedno żółtko albo 1–2 łyżki mleka.
• Soda oczyszczona — około 1 płaskiej łyżeczki.
• Przyprawa korzenna — około 2 łyżek gotowej mieszanki do piernika albo domowej; przepisy podają zwykle od jednej do trzech łyżek.
• Kakao — około 1 łyżki naturalnego kakao, dla ciemniejszego koloru.
• Sól — szczypta, która podbija smak miodu i przypraw.
• Na lukier — około 200–250 g cukru pudru oraz białko z jednego jajka pasteryzowanego albo 2–3 łyżki soku z cytryny lub gorącej wody.

Miód nadaje pierniczkom smak, kolor i zdolność mięknięcia: wielokwiatowy daje ciastka łagodne, gryczany — ciemne i wyraziste, z lekką goryczką. Skrystalizowany miód niczemu nie przeszkadza, bo i tak go podgrzewasz. Domową przyprawę korzenną na jedną porcję zmieszasz z mniej więcej łyżki cynamonu, po pół łyżeczki goździków i imbiru oraz szczypty kardamonu, gałki muszkatołowej i pieprzu; gałki i pieprzu nie zwiększaj, bo szybko zagłuszą miód.

Soda reaguje z kwasami zawartymi w miodzie i kakao, a w cieple piekarnika wydziela gaz, który lekko unosi pierniczki i nadaje im drobne pory. Odmierzaj ją płaską łyżeczką, bo nadmiar daje mydlany, gorzkawy posmak. Tradycyjne spulchniacze ciast miodowych, takie jak potaż czy amoniak cukierniczy, mają inną siłę działania i nie zamieniasz ich z sodą na oko; jeśli chcesz ich użyć, trzymaj się przepisu przewidzianego na dany spulchniacz albo opisu na opakowaniu, a różnice między nimi opisuje poradnik o pierniku staropolskim.

Mąkę, przyprawy i kakao trzymaj w szczelnych słoikach: z papierowych torebek szybko ulatnia się zapach, a w nieszczelnych opakowaniach łatwo o mole spożywcze, które potrafią zepsuć cały zapas przed świętami.

Ile wcześniej upiec pierniczki przed świętami?

Pierniczki świąteczne najlepiej upiec około dwóch–trzech tygodni przed świętami, bo potrzebują kilku dni do dwóch tygodni w puszce, żeby zmięknąć, a dobrze przechowywane zachowują świeżość jeszcze przez kilka tygodni. Lukrować możesz od razu po ostygnięciu albo kilka dni później, gdy już trochę zmiękną. Termin jest orientacyjny: pierniczki upieczone tydzień przed Wigilią też zdążą zmięknąć, zwłaszcza w puszce z kawałkiem jabłka.

Pierniczki pieczone w ostatniej chwili nie są nieudane, tylko twardsze: wałkuj je trochę grubiej, piecz krócej i od razu po ostygnięciu zamknij w puszce z kawałkiem jabłka. Ciasto możesz też zarobić kilka dni wcześniej i trzymać szczelnie owinięte w lodówce, a piec w wolny wieczór.

Krok 1: Podgrzej miód z cukrem i masłem

Pierwszym krokiem jest podgrzanie miodu z cukrem i masłem w garnku z grubym dnem, tylko do chwili, aż masło się stopi, a cukier rozpuści, bez gotowania. Grube dno rozkłada ciepło równo, więc miód nie przypala się punktowo, a krótkie podgrzewanie nie odparowuje wody i nie karmelizuje cukrów, co dałoby twardsze ciasto i gorzkawy posmak.

Włóż do garnka miód, cukier i masło pokrojone w kostkę. Podgrzewaj na małym ogniu, mieszając drewnianą łyżką. Gdy przeciągniesz łyżką po dnie i nie poczujesz zgrzytu kryształków, zdejmij garnek z ognia. Gorący miód łatwo kipi i mocno parzy, bo przykleja się do skóry, więc przy tym etapie dzieci trzymaj z dala od kuchenki.

Odstaw masę do przestudzenia, aż będzie letnia, czyli taka, że dno garnka swobodnie utrzymasz w dłoni. Studzenie przyspieszysz, stawiając garnek w misce z zimną wodą. Gorąca masa ścięłaby jajko w grudki, a soda zaczęłaby działać za wcześnie.

Krok 2: Zagnieć ciasto i schłódź je w lodówce

Ciasto na pierniczki zagniatasz z mąki, przypraw, sody, kakao, letniej masy miodowej i jajka, aż będzie gładkie i jednolite, a potem owijasz je i chłodzisz co najmniej godzinę albo przez noc. Chłodzenie usztywnia masło i miód, więc ciasto przestaje się kleić, łatwo się wałkuje, a wykrojone kształty nie rozpływają się w piekarniku.

Mąkę przesiej do miski z sodą, kakao, przyprawą i solą, żeby soda rozłożyła się równo i nie zostawiła gorzkich grudek. Wlej letnią masę miodową i dodaj jajko rozbite najpierw do osobnej miseczki, żeby nieświeże nie trafiło do całej porcji. Wymieszaj łyżką, a gdy masa zgęstnieje, wyrabiaj ją rękami albo mikserem z hakami do ciasta, zwykle kilka minut.

Ciepłe, świeżo zarobione ciasto jest miękkie, plastyczne i bywa lekko lepkie. Nie dosypuj mąki do chwili, aż przestanie się kleić, bo w lodówce wyraźnie stwardnieje, a przesuszone daje twarde, suche pierniczki. Gdy się kruszy i nie chce połączyć, dodaj żółtko albo łyżkę–dwie mleka.

Ciasto spłaszcz w gruby placek, owiń folią spożywczą albo zamknij w pojemniku i włóż do lodówki. Postaw je z dala od wędlin, serów i cebuli, bo ciasto z masłem chłonie zapachy; gdzie co stawiać, przypomina poradnik o tym, jak utrzymać porządek w lodówce. Surowego ciasta nie podjadaj i pilnuj, żeby nie robiły tego dzieci, bo zawiera surowe jajko i surową mąkę.

Krok 3: Rozwałkuj ciasto między arkuszami papieru

Ciasto na pierniczki najwygodniej rozwałkować między dwoma arkuszami papieru do pieczenia na grubość około 4–5 mm dla pierniczków miękkich i około 4 mm dla twardych, choinkowych. Papier zastępuje podsypywanie mąką, więc ciasto nie wchłania jej nadmiaru i nie wysycha, a cienki placek łatwo przenieść na blachę bez rozrywania.

Podziel ciasto na dwie–trzy części, a te, nad którymi nie pracujesz, trzymaj w lodówce. Kawałek połóż na arkuszu papieru, przykryj drugim i wałkuj od środka na zewnątrz, obracając placek co kilka ruchów. Gdy papier zacznie się marszczyć, unieś go i połóż ponownie, bo zmarszczki odciskają się na cieście.

Przy równej grubości cała blacha piecze się w tym samym czasie, a cieńsze brzegi placka nie przypalają się przed środkiem. Pomocne są dwie listewki o wybranej grubości położone po bokach ciasta: wałek opiera się na nich i nie zejdzie niżej.

Ciasto prosto z lodówki po nocy bywa twarde jak kamień, więc odstaw je na kilkanaście minut w pokoju i krótko ugnieć. Gdy z kolei w trakcie wałkowania zmięknie i ciągnie się za papierem, włóż placek razem z papierem na kilkanaście minut do lodówki, bo ciepłe ciasto rozciągnie się przy przenoszeniu.

Krok 4: Wykrój pierniczki i wykorzystaj ścinki

Pierniczki wykrawasz foremkami z zimnego, rozwałkowanego ciasta, jak najbliżej siebie, a ścinki zbierasz, krótko zagniatasz, chłodzisz i wałkujesz ponownie. Gęste wykrawanie zmniejsza ilość ścinek, a każde kolejne zagniatanie dodaje ciastu mąki i ciepła z rąk, przez co pierniczki z ostatnich ścinek wychodzą twardsze i mniej równe.

Foremkę zanurz od czasu do czasu w mące i strząśnij nadmiar, żeby ciasto się nie przyklejało. Wciśnij ją zdecydowanie aż do papieru, lekko poruszaj i unieś. Ciasto wokół kształtów zdejmij, a pierniczki przenieś na blachę razem z papierem, żeby nie rozciągnąć cienkich elementów.

Na jednej blasze piecz pierniczki o podobnej wielkości i zostaw między nimi odstęp około centymetra, bo ciasto z sodą lekko rośnie i rozchodzi się na boki.

Pierniczki do zawieszenia potrzebują otworu, który robisz teraz, przed pieczeniem: słomką, końcem cienkiej rurki do dekorowania albo patyczkiem do szaszłyków, około centymetra od brzegu. Ciasto w piekarniku rośnie i zamyka małe dziurki, dlatego otwór rób wyraźnie większy, niż ma zostać, a zaraz po wyjęciu z piekarnika popraw go patyczkiem, póki ciasto jest miękkie.

Krok 5: Upiecz pierniczki i rozpoznaj moment wyjęcia

Pierniczki świąteczne pieczesz orientacyjnie w około 180 stopniach Celsjusza z grzaniem góra-dół przez około 7–10 minut przy grubości 4–5 mm, a choinkowe, które mają wyschnąć na sztywno, o kilka minut dłużej, i wyjmujesz je, gdy brzegi lekko ściemnieją, a wierzch będzie suchy i sprężysty. Gotowy pierniczek po naciśnięciu palcem wraca do kształtu, a w środku jest jeszcze miękki, bo twardnieje dopiero przy stygnięciu.

Nagrzej piekarnik z wyprzedzeniem, zwykle kilkanaście minut, żeby cała komora miała równą temperaturę. Przy termoobiegu ustawia się zwykle nieco niższą temperaturę, mniej więcej 160–170 stopni; sprawdź, co podaje instrukcja twojego piekarnika. Piecz po jednej blasze na środkowej wysokości.

Czas zależy od grubości, wielkości pierniczków i piekarnika, więc pierwszą blachę traktuj jak próbę i zajrzyj przez szybę po około sześciu minutach. Ciemne ciasto z kakao trudno ocenić po kolorze, dlatego patrz na powierzchnię: ma stać się matowa, a na brzegach pojawia się wąski, ciemniejszy pasek. Gorący pierniczek jest miękki i wydaje się surowy, więc łatwo przetrzymać go o kilka minut, a wtedy po ostygnięciu jest twardy i suchy. Gdy choinkowym brzegi ciemnieją, zanim środek wyschnie, obniż temperaturę o kilkanaście stopni i dosusz je dłużej.

Pierniczki rzadko mają problem z niedopieczonym środkiem, bo są cienkie. Jeśli równolegle pieczesz większe ciasto, przyczyny mokrej, zbitej warstwy opisuje poradnik o tym, skąd się bierze zakalec w cieście i jak go uniknąć. Przypalony miód z blachy i dna piekarnika usuniesz sposobami z poradnika czyszczenie piekarnika domowymi sposobami.

Krok 6: Ostudź pierniczki na kratce

Upieczone pierniczki zostawiasz na blasze na kilka minut, aż lekko stężeją, a potem przekładasz je na kratkę i studzisz całkowicie, zanim je zamkniesz albo polukrujesz. Gorące pierniczki są miękkie i łamliwe, więc przeniesione od razu mogą się wygiąć albo pęknąć, a zamknięte ciepłe w puszce puszczają parę, która skrapla się i sprzyja pleśni.

Kratka pozwala parze uchodzić także od spodu, dzięki czemu dno pierniczków nie rozmięka i nie robi się lepkie.

Ostygnięte pierniczki wydają się twardsze, niż się spodziewasz, i to normalne: miękkość wraca dopiero w puszce.

Krok 7: Udekoruj pierniczki lukrem

Pierniczki lukrujesz dopiero całkowicie ostudzone, cienką warstwą lukru o dobranej gęstości: gęstszym rysujesz kontury i wzory, a rzadszym zalewasz powierzchnię wewnątrz konturu. Na ciepłym cieście lukier się rozpuszcza i spływa, a zbyt gruba warstwa długo schnie, kruszy się i nie pozwala pierniczkom zmięknąć, bo zamyka powierzchnię.

Lukier do konturów ma konsystencję gęstej pasty do zębów: wyciśnięty z rękawa trzyma kształt i nie rozpływa się. Lukier do zalewania jest rzadszy, mniej więcej jak gęsty jogurt: kreska przeciągnięta łyżką po jego powierzchni znika po kilku sekundach. Najprościej zrobić jedną porcję gęstego lukru i część rozrzedzić kroplami wody albo soku, dodając je po trochu i mieszając.

Do wyciskania wystarczy woreczek strunowy z odciętym malutkim rożkiem albo rożek z papieru do pieczenia. Najpierw obrysuj kształt gęstym lukrem, odczekaj kilka minut, aż kontur stężeje, a potem wypełnij środek lukrem rzadszym i rozprowadź go wykałaczką aż do konturu. Pęcherzyki powietrza przebij wykałaczką od razu. Posypki przyklejają się tylko do mokrego lukru.

Lukier barwisz barwnikami spożywczymi, najlepiej w żelu albo w paście, bo płynne rozrzedzają go i zmieniają gęstość. Dodawaj barwnik na czubku wykałaczki i mieszaj, bo kolor ciemnieje jeszcze przy schnięciu.

Lukrowane pierniczki zostaw na kratce albo na papierze w suchym pokoju, aż lukier wyschnie na wylot: cienka warstwa zwykle po kilku godzinach, zalana powierzchnia lukru królewskiego najczęściej po nocy. Dopiero wtedy przekładaj je do puszki. Więcej technik ozdabiania lukrem, kremem i posypkami znajdziesz w poradniku o tym, jak udekorować tort domowymi sposobami.

Lukier królewski i surowe białko: kto powinien uważać

Lukier królewski tradycyjnie robi się z surowego białka i cukru pudru, a surowe jajko może przenosić bakterie wywołujące zatrucia pokarmowe, na przykład z rodzaju Salmonella, dlatego taki lukier nie jest bezpieczny dla małych dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych i osób z osłabioną odpornością. Cukier i schnięcie nie usuwają bakterii, więc wyschnięty lukier nie staje się przez to bezpieczny.

Pierniczki często trafiają do dzieci i jako prezent, o którym nie wiesz, kto go zje, więc bez pewności nie używaj surowego białka. Białko pasteryzowane zostało podgrzane tak, żeby zmniejszyć ryzyko bakterii, a nadal da się z niego zrobić lukier, który twardo zastyga. Opakowanie powinno wyraźnie mówić o pasteryzacji; to samo dotyczy suszonego białka w proszku do lukru, które rozrabiasz według opisu.

Lukier królewski na białku pasteryzowanym zrobisz z mniej więcej białka z jednego jajka, czyli około 30–35 g, około 200–250 g przesianego cukru pudru i kilku kropli soku z cytryny. Białko lekko spień widelcem albo mikserem, dodawaj cukier puder porcjami i ucieraj kilka minut, aż lukier będzie gęsty, gładki i lśniący. Sok z cytryny usztywnia masę i łagodzi słodycz. Miskę przykrywaj folią, bo lukier szybko zasycha.

Lukier z cukru pudru bez jajek przygotujesz z około 200–250 g przesianego cukru pudru i 2–3 łyżek soku z cytryny albo gorącej wody, dodawanych po łyżeczce, aż lukier będzie gęsty i gładki. Taki lukier zastyga i przestaje się kleić, choć jest mniej twardy i mniej błyszczący niż królewski, a przy wilgoci w puszce może lekko zmięknąć. Polewa z rozpuszczonej czekolady to trzecia możliwość: tężeje w chłodzie, jest bezpieczna bez jajek, ale w cieple się roztapia i nie nadaje się do cienkich wzorów.

Dlaczego pierniczki są twarde i jak je zmiękczyć

Pierniczki są twarde po upieczeniu przede wszystkim dlatego, że w piekarniku traciły wodę, a miód i cukier po ostygnięciu stężały; to normalny stan ciasta miodowego, który mija w szczelnej puszce. Zbyt twarde zostają, gdy ciasto dostało za dużo mąki, było za cienko rozwałkowane albo piekło się za długo, a takim pierniczkom wilgoć pomaga już tylko częściowo.

Pierniczki zmiękczysz, zamykając je w szczelnej puszce i dodając źródło wilgoci, którą miód stopniowo wchłonie. Klasycznie jest to ćwiartka obranego jabłka albo kawałek skórki od chleba, położone na kawałku papieru do pieczenia albo w małym spodeczku, tak żeby nie dotykały pierniczków. Po dniu–dwóch jabłko wysycha i wymieniasz je na świeże, a pierniczki w tym czasie zaczynają mięknąć od środka.

Ten sposób wymaga ostrożności, bo wilgoć w zamkniętej puszce sprzyja pleśni. Zaglądaj do puszki codziennie, wymieniaj jabłko najpóźniej co dwa dni i wyjmij je, gdy pierniczki zmiękną, a pierniczki z nalotem wyrzuć. Lukier przy wilgoci może się lepić, więc lukrowane przekładaj papierem.

Bardzo twarde pierniczki możesz pokruszyć do deseru warstwowego z kremem albo do kulek z masłem i kakao. Pierniczki przypalone na brzegach nie zmiękną i mają gorzki posmak, więc przy kolejnej blasze skróć czas albo obniż temperaturę.

Przechowywanie pierniczków: puszka, chłód i mrożenie

Pierniczki przechowujesz w szczelnej puszce albo pojemniku, w chłodnym i suchym miejscu, z dala od kaloryfera i słońca, a dobrze upieczone i suche zwykle zachowują świeżość kilka tygodni. Okres ten jest orientacyjny, więc przed podaniem każdą partię obejrzyj i powąchaj. Najlepiej sprawdza się metalowa puszka z dopasowaną pokrywką, a lukrowane pierniczki przekładasz papierem dopiero po całkowitym wyschnięciu lukru.

Pierniczków nie trzymaj w lodówce na co dzień: chłodne, wilgotne powietrze sprzyja rozmiękaniu lukru, a puszka wyjęta do ciepłego pokoju zbiera na sobie parę. Jak urządzić chłodne, suche miejsce na zapasy, podpowiada poradnik o tym, jak zorganizować spiżarnię krok po kroku.

Pierniczki można zamrozić, najlepiej nielukrowane, całkowicie ostudzone i szczelnie zapakowane w pojemnik albo woreczek z usuniętym powietrzem. W zamrażarce zwykle zachowują jakość do kilku miesięcy. Rozmrażaj je powoli w zamkniętym opakowaniu, w temperaturze pokojowej, żeby para nie skraplała się na ich powierzchni, a lukruj dopiero po rozmrożeniu. Zamrozić możesz też surowe ciasto owinięte folią i rozmrożone potem w lodówce. Ogólne zasady opisuje poradnik o tym, jak mrozić żywność.

Pierniczki wyrzucasz, gdy zobaczysz na nich nalot pleśni albo poczujesz stęchły, kwaśny lub zjełczały zapach. Pierniczki zmiękczane jabłkiem pleśnieją szybciej niż suche, a gdy spleśniał jeden, wyrzuć też te, które się z nim stykały.

Pierniczki na choinkę: otwór, twarde ciasto i bezpieczeństwo

Pierniczki na choinkę robisz z ciasta z mniejszą ilością masła, wałkujesz równo na około 4 mm, otwór na zawieszkę robisz przed pieczeniem, a pieczesz je nieco dłużej, aż będą suche i sztywne. Suche, twarde ciasto nie wygina się pod własnym ciężarem, a placek o równej, niezbyt cienkiej grubości nie pęka przy otworze.

Kształty na choinkę wybieraj zwarte: gwiazdki o grubych ramionach, serca i okrągłe bombki, bo cienkie nóżki czy rogi łamią się najczęściej. Otwór rób około centymetra od brzegu, a nie przy samej krawędzi, bo cienki mostek ciasta pęka pod ciężarem pierniczka. Do zawieszenia użyj wstążki albo tasiemki, a nie drutu ani haczyka, które kruszą ciasto i mogą skaleczyć. Wstążkę przewlecz dopiero, gdy lukier wyschnie przez noc; lukier królewski, zawsze na białku pasteryzowanym, dodatkowo wzmacnia ciasto.

Pierniczki na choince wieszaj wysoko, poza zasięgiem małych dzieci i zwierząt. Wstążka i małe, twarde kawałki ciasta mogą być niebezpieczne dla dziecka, które bierze wszystko do buzi, a ozdoby wiszące nisko kuszą też psa i kota. Kakao i czekolada są szkodliwe dla psów i kotów, a słodkie, korzenne ciasto z lukrem nie jest dla nich jedzeniem. Gdy zwierzę zje pierniczki albo połknie wstążkę, zadzwoń do weterynarza, a wstążki wystającej z pyska nie wyciągaj na siłę. Nie wieszaj pierniczków przy świecach ani nagrzewających się lampkach, bo ciepło je przesusza, a wstążka przy płomieniu może się zapalić.

Pierniczki, które wisiały na choince przez cały sezon, nie nadają się do jedzenia: zbierają kurz, były wiele razy dotykane, a przy żywym drzewku mogą chłonąć wilgoć i pleśnieć. Po świętach je wyrzuć, a do jedzenia zostaw osobną puszkę. O tym, czym różni się żywe drzewko od sztucznego, przeczytasz we wpisie zalety sztucznej choinki, a o domowych ozdobach z zieleni w poradniku jak zrobić wieniec adwentowy.

Najczęstsze błędy

• Dosypywanie mąki, aż ciasto przestanie się kleić — ciepłe ciasto miodowe często bywa lekko lepkie, a w lodówce i tak stwardnieje. Nadmiar mąki daje twarde, suche pierniczki, które pękają przy wałkowaniu, więc zamiast mąki użyj chłodzenia i papieru do pieczenia.
• Wbijanie jajka do gorącej masy miodowej — jajko się ścina, a soda zaczyna działać za wcześnie i traci siłę. Ostudź masę do letniej, sprawdzając dłonią dno garnka.
• Pieczenie pierniczków do twardości — gorący pierniczek ma być miękki, bo twardnieje dopiero przy stygnięciu. Wyjmij go, gdy brzegi lekko ściemnieją, a wierzch jest matowy i sprężysty.
• Różne kształty i grubości na jednej blasze — małe i cienkie pierniczki przypalą się, zanim duże się upieką. Na jednej blasze układaj sztuki podobnej wielkości i wałkuj ciasto równo, najlepiej z listewkami.
• Lukrowanie ciepłych pierniczków — lukier się rozpuszcza, spływa i wsiąka w ciasto. Poczekaj, aż pierniczki ostygną całkowicie, a polukrowane zostaw do wyschnięcia, najlepiej na noc.
• Zamykanie ciepłych pierniczków w puszce — para skrapla się na ściankach i ciastkach, lukier się klei, a wilgoć sprzyja pleśni. Zamykaj puszkę dopiero wtedy, gdy pierniczki są zimne także od spodu.
• Zapomniane jabłko w puszce — po kilku dniach zaczyna pleśnieć i zaraża pierniczki. Wymieniaj je co dzień–dwa, kładź na papierze, a gdy pierniczki zmiękną, wyjmij je z puszki.

Zobacz też

• Piernik staropolski dojrzewający: przepis i kalendarz pieczenia — ciasto miodowe, które dojrzewa tygodniami, blaty z powidłami i różnice między spulchniaczami.
• Zakalec w cieście: skąd się bierze i jak go uniknąć — gdy obok pierniczków pieczesz większe ciasta na święta.
• Jak udekorować tort domowymi sposobami? — techniki pracy z lukrem, kremem i posypkami, przydatne także przy pierniczkach.
• Jak nakryć stół na święta? — zastawa i miejsce na półmisek z pierniczkami i ciastami.
• Jak mrozić żywność? Poznaj podstawowe zasady mrożenia jedzenia — gdy chcesz zamrozić pierniczki albo surowe ciasto na później.
• Jak zorganizować spiżarnię krok po kroku — chłodne, suche miejsce na puszki z pierniczkami, miód i przyprawy.
• Wypieki bez drożdży — inne szybkie ciasta i ciasteczka na proszku do pieczenia lub sodzie.

Najczęstsze pytania

redkator j8

Te porady mogą Cię zainteresować:

Piernik staropolski dojrzewający: przepis i kalendarz pieczenia Jak przyrządzić królika? 10 sposobów na wykorzystanie cytryny w domu Jak zmniejszyć ostrość potrawy? Sposoby na za ostre danie