Jak zrobić sos czosnkowy?

Jak przyrządzić najlepszy sos czosnkowy ?

Niezastąpiony do pizzy i uniwersalny w każdej kuchni. Niesamowicie prosty w przyrządzeniu, rewelacyjny w smaku. Któż z nas nigdy nie jadł sosu czosnkowego? Wiadomo jednak, że ten własnoręcznie przyrządzony, bez konserwantów, niepotrzebnych dodatków będzie nie tylko zdrowy, ale i pyszny.

Czosnek ma wiele właściwości i nie traci ich przy obróbce, a  z jogurtem naturalnym może stworzyć aksamitny dodatek do wielu dań, nie tylko do pizzy. Możliwości zrobienia tego sosu jest tak wiele, jak jego zwolenników.

5 przepisów na sos czosnkowy

Poniżej pięć sprawdzonych wariantów: od podstawowego sosu na jogurcie, przez greckie tzatziki, po wersję bez nabiału i łagodny sos z pieczonego czosnku.

Lekki sos czosnkowy na jogurcie – przepis podstawowy

Do przygotowania najprostszego sosu czosnkowego potrzebujesz:

• 1 szklankę jogurtu naturalnego
• 5 ząbków czosnku
• 1 łyżkę majonezu
• Szczyptę soli i pieprzu do smaku
  

Czosnek obierz i drobniutko posiekaj, pozostaw na chwilę na desce, by wypuścił soki. W tym czasie jogurt wymieszaj z majonezem i przyprawami. Dodaj czosnek, jeśli masz ochotę, może też dorzucić posiekany szczypiorek lub koperek. Całość dokładnie wymieszaj i wstaw do lodówki, by smaki się połączyły. Podawaj do karkówki, pizzy, zapiekanek czy grzanek z serem, a nawet do chipsów!

Sos czosnkowy à la tzatziki

Tzatziki to grecki specjał, który idealnie pasuje do grillowanych lub smażonych mięs i warzyw bądź do pieczywa, zapieczonego lub świeżego. Można go też jeść jak dip – maczając w nim surowe marchewki, paprykę, selera bądź frytki. Wymaga tylko kilku składników:

• 1 zielony ogórek
• 3-5 ząbków czosnku
• 1 szklanka gęstego jogurtu typu greckiego
• Sól i pieprz do smaku
• Ewentualnie: niewielki chlust dobrej jakości oliwy z oliwek
  

Ogórka obierz ze skórki, zetrzyj na tarce, włóż do miski i lekko posól. Pozostaw tak na 10-15 minut. Po tym czasie dokładnie odciśnij ogórka z wody i wymieszaj z jogurtem i przyprawami. Dodaj obrany i drobno posiekany lub przeciśnięty przez praskę czosnek. Schłodź przez kilka godzin w lodówce, a przed podaniem możesz delikatnie skropić dip odrobiną oliwy.

Szybki sos czosnkowy z czosnku granulowanego

Ten przepis to szybka alternatywa dla sosów z dodatkiem siekanych ząbków czosnku. Wystarczy zamienić świeże ząbki na czosnek granulowany, doprawić mieszanką ziół i już można podawać. W tym celu potrzebujesz:

• 1 łyżeczkę czosnku granulowanego
• 1 szklankę jogurtu
• 1 łyżkę majonezu
• Po pół łyżeczki: suszonej natki pietruszki, koperku, oregano, tymianku
• Sól i pieprz do smaku
  

Wszystkie składniki po prostu wymieszaj w miseczce bądź słoiku. Gotowe! Suszone zioła możesz zastąpić świeżymi – wtedy użyj ich dwa razy więcej i bardzo drobno posiekaj.

Sos czosnkowy bez jogurtu, śmietany i majonezu

Sosy czosnkowe bardzo często są stworzone na bazie jogurtu lub śmietany i z dodatkiem majonezu. Ten przepis jest propozycją dla osób, które nie mają żadnej z tych rzeczy pod ręką, a chciałyby przygotować mimo to czosnkowy dodatek do potraw. Jego przygotowanie jest odrobinę bardziej czasochłonne, ale smak i aromat wynagrodzą te trudy! Składniki na sos bez jogurtu to:

• 1/2 łyżki mąki pszennej
• 1 łyżka masła (w wersji wegańskiej sprawdzi się olej kokosowy lub dwie łyżki innego dowolnego oleju)
• 1 szklanka mleka (lub dowolny napój roślinny dla wegan)
• 5 ząbków czosnku
• Szczypta gałki muszkatołowej, soli i pieprzu
  

Wszystkie składniki przygotuj wcześniej i trzymaj blisko, by były gotowe do użycia – w tym przepisie nie ma czasu na zastanawianie się w trakcie robienia! W garnuszku na najmniejszym gazie rozpuść masło, na rozpuszczone wrzuć mąkę i dokładnie wymieszać trzepaczką.

Gdy tylko masło wchłonie mąkę, dodawaj powoli (!) mleko, cały czas dokładnie mieszając, by nie było żadnych grudek – najlepszy beszamel jest idealnie gładki i kremowy. Gdy osiągnie konsystencję luźnego budyniu, zdejmij z ognia. Pamiętaj, że ten sos zgęstnieje jeszcze w trakcie stygnięcia, więc lepiej, by na tym etapie był odrobinę za rzadki niż za gęsty.

Dopraw solą, pieprzem i gałką muszkatołową, a do jeszcze ciepłego wrzuć przeciśnięty przez praskę czosnek. Odstaw do schłodzenia. Jeśli po wystudzeniu okaże się, że jest zbyt gęsty, możesz go rozrzedzić mlekiem lub odrobiną gorącej wody.

Sos z pieczonego czosnku

Ostatni przepis to ciekawa wariacja na temat sosu czosnkowego. Pieczony czosnek jest kremowy i wyrazisty, traci swój ostry smak, a zamiast niego wyczuwalna staje się delikatna słodycz.

Składniki:

• 1 cała główka czosnku
• Sól i pieprz do smaku
• Łyżka majonezu

Główkę czosnku zawiń w folię aluminiową i piecz w piekarniku nagrzanym do 200 stopni przez ok. 45 minut. Po tym czasie każdy ząbek wyciśnij (miąższ będzie miękki i plastyczny), dokładnie rozetrzyj nożem lub łyżką, przełóż do miseczki, dodaj czosnek i przyprawy i możesz podawać. Smacznego!

Gdzie na świecie i jak przyrządzony zjemy sos czosnkowy?

We Francji przyrządza się go na bazie oliwy, musztardy i majonezu. Turkowie robią go z jogurtem bałkańskim i octem winnym. Libański sos czosnkowy zjemy z żółtkiem oraz wodą mineralną. Na kontynencie azjatyckim podadzą nam go na słodko z syropem.

Włosi bardziej niż sos maja pastę czosnkową z dodatkiem bułki tartej.Jako dip czosnkowy Grecy serwują puree ziemniaczane z dużą ilością ząbków czosnku i orzechami włoskimi. Swoją odmianę mają też mieszkańcy Afryki, którzy doprawiają go kminkiem rzymskim i świeżymi papryczkami chilli. Z pomarańczą i smalcem spróbujemy sosu czosnkowego na Kubie.

Egipska wersja będzie smażona z octem winnym. Kanadyjczycy zaś podadzą go z dużą ilością miodu. My Polacy najbardziej lubimy klasyczną wersję na zimno. Są też zwolennicy bardziej odchudzonych wersji. 

Oto przepis na sos czosnkowy, który podpasuje każdemu, nawet osobom fit.

• 1 szklanka jogurtu naturalnego typu greckiego


• 4-5 ząbków czosnku


• kilka kropel soku z cytryny (wedle uznania)


• łyżeczka pieprzu czarnego bądź cytrynowego


• szczypta soli


• szczypta posiekanego, świeżego koperku


• łyżeczka ziół prowansalskich 


• szczypta chilli lub papryki ostrej 

Przygotowanie:

Czosnek obieramy i przeciskamy dokładnie przez praskę. Mieszamy dokładnie z jogurtem. Dodajemy sok z cytryny i sprawdzamy, czy kwaskowatość nam odpowiada. Następnie dodajemy koperek i zioła prowansalskie.

Resztą przypraw doprawiamy tak, jak w przepisie, bądź wedle smaku. Wszystko razem dokładnie mieszamy i odstawiamy na minimum pół godziny do lodówki.  

Sos czosnkowy nie tylko na zimno!

Wiadomo, że większość miłośników tego dipu je go w wersji zimnej. Jednakże można przyrządzić opcję na ciepło. Do tego potrzeba kilku podnoszących jego kaloryczność składników i obróbka cieplna. Na rozgrzanej patelni mieszkamy masło z oliwą, do tego dodajemy drobno posiekany czosnek i smażymy chwilę, aby nie zrobił się czarny.

Ma być miękki. Następnie wsypujemy trochę mąki i tworzymy klasyczną zasmażkę, którą zalewamy bulionem. Można doprawić do smaku pieprzem czy ostrą papryką. Chwilkę gotujemy i dodajemy jogurt bądź śmietanę.

Z czym serwować sos czosnkowy? 

Idealnie nadaje się do wszelkiego rodzaju przekąsek, warzyw, mięs, ryb, fast foodów, sałatek i pieczywa. Są i zwolennicy jedzenia owoców morza maczanych w czosnkowym dipie. Nie zapominajmy, że tego typu sos na bazie beszamelu można przyrządzić i na ciepło jak dodatek do wszelkiego rodzaju makaronów i klusków.

Uniwersalność sosu czosnkowego pozwala nam na zabawę w kuchni, i nie chodzi tylko o to z czym możemy go zjeść, ale jak przyrządzić. Dlatego warto eksperymentować, a bazowy przepis uzupełniać o swoje własne dodatki bądź czerpać inspiracje ze świata.

Jak przechowywać sos czosnkowy?

Tak przyrządzony dodatek możemy przechowywać w plastikowym, szczelnie zamkniętym pojemniku bądź w słoiczku z nakrętką. Obowiązkowo musimy trzymać go w lodowce i możemy to robić nawet do kilku dni. Najlepszym sposobem jest próbować, czy nie uległ zepsuciu. Na pewno będziemy potrafili stwierdzić, czy dobrze smakuje, czy jest już gorzki bądź nienaturalnie kwaśny.

Jak poradzić sobie z wonią czosnku po zjedzeniu?

Wiadomo jednak, że każdy z nas, kto kocha czosnek, niekoniecznie przepada za wydzielającym się później zapachem z ust. Kilka przeżutych listków natki pietruszki powinno pomóc. Dobrym sposobem jest też kieliszek wytrawnego czerwonego  wina bądź parę łyków mleka.

Ssanie ziaren kawy, goździków bądź imbiru też jest bardzo dobrym zastosowaniem.   A mikstura z miodu wody i cytryny będzie też dobrym orzeźwiaczem dla naszego organizmu. W niektórych sytuacjach doraźną pomocą może okazać się odświeżacz do ust.

Czy sos czosnkowy jest zdrowy? 

Czosnek sam w sobie jest naturalnym antybiotykiem. W zależności jakim składnikami posłużymy się w naszym przepisie taka będzie jego kondycja zdrowotna i kaloryczność. Oczywiście najbardziej ciężkie są te na bazie oliwy i majonezu. Najlepiej przygotowywać go na jogurcie naturalnym.

Należy pamiętać także, że surowy czosnek może, pomimo wielu swoich cudownych właściwości, źle działać na nasz żołądek, powodować jego ból i wzdęcia. Najlepiej przygotowywać sos samemu w domu. Większość tego typu produktów ze sklepu zawiera wiele konserwantów, sztucznych substancji i duże ilości cukru oraz złej jakości tłuszcze.

Skąd pochodzi czosnek?

Towarzyszy człowiekowi od przeszło 5000 lat, powstał w Azji,(prawdopodobnie w Chinach),z czasem został rozprzestrzeniony jako roślina uprawna na inne kontynenty. Na świecie jest 260 odmian tego warzywa z rodziny cebulowatych. W Polsce mamy 16 gatunków czosnku, jednakże najbardziej upodobał on sobie takie kraje jak Hiszpania, Egipt czy Indie. 

Na czym polega fenomen sosu czosnkowego ?

Na jego prostocie, pysznym smaku i fakcie, że zawsze mamy składniki w lodowce. A dodatki możemy dobrać wedle uznania. 

Co zrobić, gdy sos wyszedł za ostry, za rzadki albo gorzki?

Nieudany sos prawie zawsze da się uratować, o ile zareagujesz od razu, a nie po nocy w lodówce. Dopraw małymi porcjami i za każdym razem spróbuj:

• Za ostry: dolej jogurtu lub dodaj łyżkę gęstego jogurtu typu greckiego, ewentualnie szczyptę cukru i kilka kropli soku z cytryny.
• Za rzadki: dołóż gęstego jogurtu, dokładniej odciśnij startego ogórka i schłodź sos przez kilka godzin przed podaniem.
• Za gęsty sos na zasmażce rozrzedzisz mlekiem lub odrobiną gorącej wody, dodawanymi po łyżce i mieszanymi do gładkości.
• Gorzki posmak bywa efektem miksowania czosnku blenderem — lepiej siekać go nożem albo przecisnąć przez praskę.
• Grudki w sosie na mące znikną, jeśli mleko dolewasz powoli i przez cały czas mieszasz trzepaczką.
• Mdły smak ratują sól, pieprz i świeże zioła: koperek, szczypiorek lub natka pietruszki, posiekane bardzo drobno.

Sos zawsze doprawiaj po schłodzeniu, bo zimno przytłumia sól i czosnek. To, co w ciepłej masie wydaje się idealne, po godzinie w lodówce potrafi być zbyt mdłe albo zbyt ostre.

Najczęstsze pytania

Dlaczego sos czosnkowy gorzknieje?

W wersji na ciepło najczęstszą przyczyną jest przypalony czosnek — smaży się go tylko chwilę, aż zmięknie, i nie może zrobić się czarny. Jeśli natomiast gorycz albo nienaturalna kwaskowatość pojawia się po kilku dniach w lodówce, sos jest już zepsuty.

Czym zastąpić jogurt w sosie czosnkowym?

W wersji na ciepło jogurt wymiennie zastępuje śmietana. Warto też podpatrzeć przepisy z innych krajów: francuski bazuje na oliwie, musztardzie i majonezie, turecki na jogurcie bałkańskim z octem winnym, a libański na żółtku i wodzie mineralnej.

Czy sos czosnkowy można zamrozić?

Lepiej tego nie robić. Sosy na bazie jogurtu i śmietany po rozmrożeniu tracą aksamitną konsystencję, o którą w tym przepisie właśnie chodzi. Przygotowany w domu i trzymany w zamkniętym pojemniku w lodówce spokojnie wytrzyma kilka dni.

Jak zagęścić zbyt rzadki sos czosnkowy?

Podstawą przepisu jest jogurt naturalny typu greckiego, który sam w sobie jest gęsty — jeśli sos wyszedł zbyt lejący, zwykle winny jest nadmiar soku z cytryny. Dodawaj go po kilka kropel i sprawdzaj kwaskowatość na bieżąco, zamiast wlewać od razu całą porcję.

Ile czosnku dodać na szklankę jogurtu?

W klasycznych proporcjach wychodzi od trzech do pięciu ząbków na szklankę jogurtu. Mniejsza ilość daje łagodny dodatek do sałatek, większa — wyrazisty sos do pizzy i grillowanych mięs. Pamiętaj, że po kilku godzinach w lodówce smak czosnku wyraźnie się wzmacnia, więc lepiej zacząć od mniejszej dawki.

Czosnek świeży czy granulowany — który lepszy do sosu?

Świeży daje ostrzejszy, bardziej wyrazisty smak i aromat, ale sos musi się przegryźć w lodówce. Granulowany jest łagodniejszy i wygodniejszy, bo wystarczy go wymieszać z resztą składników i można podawać od razu. Do sosów robionych na ostatnią chwilę granulowany sprawdza się lepiej.

Jak zrobić łagodny sos dla dzieci i osób, które nie lubią ostrości?

Najprostszy sposób to zmniejszenie liczby ząbków i wydłużenie chłodzenia — sos przegryza się wtedy równomiernie, bez ostrego uderzenia. Jeszcze łagodniej wychodzi wersja z czosnkiem pieczonym, który traci ostrość i robi się delikatnie słodki, oraz ta z czosnkiem granulowanym. Ostrość tonuje też dodatek gęstego jogurtu typu greckiego.