Jak czyścić kryształy?

Kryształowe naczynia

Kryształowe naczynia, karafki, kieliszki, miski i szkatułki są piękną ozdobą stołu. Pasują do klasycznych wnętrz, podajemy w nich wino i ciastka przy szczególnych okazjach. Niezwykle wyglądają w nich kwiaty, szczególnie róże. Nie ma nic piękniejszego, niż oglądanie czerwonego wina w kryształowym kieliszku, a najzwyklejsze ciasto na kryształowej paterze wygląda jak kupione w ekskluzywnej ciastkarni.

Szlachetne szkło wymaga jednak specjalnego traktowania.

Jak więc dbać o nasze kryształy, by nie zmatowiały i nie straciły nic ze swojego niezwykłego blasku?

Przede wszystkim – ostrożnie.

Kryształ jest delikatny i wrażliwy, więc pielęgnować należy go ze szczególną atencją. Łatwo się tłucze, rysuje oraz bardzo  szybko, przy niewłaściwym traktowaniu matowieje.

Poniżej kilka podstawowych wskazówek, jak zachować na długie lata blask naszych eleganckich nakryć stołu.

1. Myć w chłodnej,ewentualnie letniej wodzie.

Kryształy matowieją pod wpływem ciepła, więc nie wolno stosować gorącej wody. Wystarczy dodać kilka kropel płynu do mycia naczyń i myć w zimnej wodzie. Nie wolno szorować naczyń kryształowych szorstkimi gąbkami i szczotkami. Najlepiej używać miękkiej ściereczki.

2. Nie wkładać kryształów do zmywarki.

Woda w zmywarce jest podgrzewana do bardzo wysokiej temperatury, ponadto suszy naczynia gorącym powietrzem. Na dodatek myje silnymi strumieniami wody. Tabletki do zmywarek mają silny skład chemiczny. To trzy czynniki, które gwarantują zniszczenie każdego kryształowego naczynia włożonego do zmywarki. Wąskie karafki i flakony i tak się w zmywarce nie domyją, a kieliszki mają delikatne nóżki, z łatwością mogą się potłuc.

3. Używać miałkiej soli, octu lub …. obierków po ziemniakach.

Kryształy nie lubią szorowania. Na delikatnym szkle pozostają mikro zarysowania, które trwale niszczą delikatne naczynia.

Dobrym sposobem jest nasypanie na delikatną, mokrą ściereczkę trochę miałkiej soli i bardzo delikatne polerowanie i czyszczenie szczególnych zabrudzeń, szczególnie w załamaniach i nacięciach szkła.

O ile doczyszczenie miski lub szerokiego dzbanka nie stanowi problemu, to umycie wąskiego kieliszka, karafki z wąską szyjką, długiego flakonu jest problematyczne. Do karafek lubimy wlewać czerwone wino lub ciemne nalewki. Pięknie w nich wyglądają ciemne alkohole, lecz pozostawiają ciemny, brzydki osad. Jak go zlikwidować?

Jeżeli pozwala na to szerokość szyjki naczynia, to dobrym, starym, stosowanym jeszcze przez nasze prababcie sposobem jest włożenie do środka obierek po ziemniakach. Należy je zalać (oczywiście chłodną) wodą, można dodać kilka kropel płynu do mycia naczyń i zostawić na kilka godzin. Co jakiś czas delikatnie wstrząsnąć. Ten zabieg jest zawsze skuteczny.

Co zrobić, jeżeli wąska karafka nie pozwala na włożenie ziemniaczanych obierek? Można je pokroić na bardzo drobne kawałeczki, albo użyć miałkiej soli i octu. Roztwór zostawić na kilka godzin, również kilka razy delikatnie wstrząsnąć.

4. Dokładne płukanie.

Ocet trzeba stosować w niewielkich ilościach. Nie niszczy szkła, lecz pozostawia szczególny zapach, szczególnie wewnątrz naczynia.To ważne, żeby nasze ulubione wino nie zmieszało się z zapachem octu lub detergentu. Naczynia kryształowe trzeba bardzo dokładnie wypłukać.

5. Polerowanie kryształów

Każde domowe szkło ładnie wygląda, jeżeli po umyciu się je wypoleruje. Nieestetyczne zacieki mogą skutecznie odebrać apetyt. Używanie papierowych ręczników nie jest dobrym pomysłem. Wbrew pozorom, papier jest twardy. Kryształy wymagają polerowania, ale, ponieważ są delikatne, do tej czynności powinno się przeznaczyć miękką, najlepiej bawełnianą ściereczkę. Papierowe ręczniki znakomicie się sprawdzą jako podkładka, na której możemy położyć umyte naczynia do osuszenia.

Jak więc widać, szlachetne szkło wymaga ręcznej pielęgnacji. Można w sklepach kupić specjalne preparaty do czyszczenia kryształów. Sprawdzają się w myciu kryształowych żyrandoli, lecz ze względu na silny chemiczny skład, nie nadają do naczyń, z których pijemy ulubione wino i spożywamy desery. Pozostaje ręczna pielęgnacja stosowana jeszcze w czasach naszych babć.

Jak usunąć mętny nalot i osad z wody?

Biaława mgiełka na kieliszkach to najczęściej kamień z twardej wody albo resztki detergentu. Postępuj etapami, od najłagodniejszej metody:

• zalej naczynie chłodną wodą z niewielkim dodatkiem octu i zostaw na kilka godzin, delikatnie poruszając co jakiś czas,
• trudniejsze miejsca w nacięciach szkła przetrzyj miękką ściereczką z odrobiną bardzo miałkiej soli,
• płucz wyjątkowo dokładnie, bo zapach octu utrzymuje się wewnątrz naczynia,
• na koniec wypoleruj suchą bawełnianą ściereczką, trzymając kieliszek za czaszę, a nie za nóżkę.

Do wnętrza wąskich karafek i flakonów, gdzie nie sięga ściereczka, wlewa się roztwór i zostawia na kilka godzin, co jakiś czas delikatnie obracając naczynie. Nie wpychaj do środka szczotek ani drucianych czyścików — jedno zahaczenie zostawia rysę na całej długości szyjki. Jest jedno ograniczenie: zmatowienie powstałe po zmywarce lub gorącej wodzie to zmiana samej powierzchni szkła, a nie osad — takiego naczynia nie da się już przywrócić do dawnego blasku żadnym domowym sposobem.

Jak przechowywać kryształy między okazjami?

Kieliszki ustawiaj pionowo, na nóżce. Stawianie ich do góry dnem obciąża najcieńszy element, czyli krawędź czaszy, i sprzyja wyszczerbieniom. Nie wkładaj też jednego naczynia w drugie — zaklinowane kieliszki najczęściej pękają dopiero przy próbie rozdzielenia.

Przed schowaniem naczynia muszą być całkowicie suche, bo zamknięta w szafce wilgoć powoduje matowienie. Między kieliszki wkładaj kawałki miękkiej tkaniny, a nie gazety — farba drukarska brudzi szkło. Unikaj miejsc narażonych na drgania, na przykład szafki nad pracującym sprzętem AGD. Karafki przechowuj bez zatyczki, żeby wnętrze mogło swobodnie obeschnąć. Kryształy stojące na co dzień w witrynie przecieraj od czasu do czasu suchą ściereczką — kurz osiadający z tłuszczem z powietrza z czasem przywiera i schodzi już tylko myciem.

Najczęstsze pytania

Dlaczego kryształowe kieliszki matowieją?

Najczęstsze przyczyny to mycie w gorącej wodzie, zmywarka, twarda woda zostawiająca kamień oraz szorowanie szorstką gąbką. Osad z wody i detergentu daje się usunąć chłodnym roztworem z octem. Matowienie wywołane wysoką temperaturą i chemią zmywarkową narusza już samą powierzchnię szkła i jest nieodwracalne.

Czym różni się kryształ od zwykłego szkła?

Kryształ zawiera dodatek tlenku ołowiu, dzięki czemu jest cięższy, mocniej załamuje światło i przy trąceniu wydaje charakterystyczny, długo utrzymujący się dźwięk. Jest za to bardziej miękki od zwykłego szkła użytkowego, czyli łatwiej go zarysować — stąd wymóg delikatnego mycia i polerowania miękką tkaniną.

Czy w kryształowej karafce można długo trzymać alkohol?

Karafka służy przede wszystkim do podania trunku przy stole, a nie do wielomiesięcznego przechowywania. Do długiego składowania lepiej pozostawić alkohol w butelce — ciemne trunki dodatkowo zostawiają w karafce osad, który trzeba potem usuwać. Po użyciu naczynie warto wypłukać i osuszyć bez zatyczki.

Jak wyczyścić kryształowy żyrandol?

Żyrandole czyści się przy odłączonym zasilaniu, po ostygnięciu żarówek. Kryształki przeciera się miękką ściereczką lekko zwilżoną wodą z odrobiną octu albo preparatem przeznaczonym do kryształów, a następnie osusza. W żyrandolach można używać silniejszych preparatów, które nie nadają się do naczyń stołowych.