Kiedy sadzić winogrona i jak o nie dbać?

Słodkie winogrona z własnego ogrodu?

Tak, to możliwe! Pomimo tego, że ten pyszny owoc kojarzy się zwykle z ciepłem Południowej Europy, to jego uprawa jest możliwa w zasadzie wszędzie. Nawet w chłodniejszych regionach można zebrać pokaźne plony, jeśli zasadzi się odpowiednie odmiany. Jak i kiedy sadzić winorośle i jak o nie dbać?

Sadzenie i pielęgnacja

Jeśli chcesz zasadzić pnącza winorośli, połowa kwietnia to idealny czas. Rośliny w pojemnikach można sadzić do końca lata. Winorośl należy sadzić pod lekkim kątem w kierunku kratownicy, upewniając się, że punkt szczepienia znajduje się nad ziemią. W ubitej glebie wykopuje się dołek o głębokości około 50 cm. Należy spulchnić podłoże, a po posadzeniu trzeba obficie podlać roślinę.

W zależności od formy uprawy, ważne jest, aby mieć wystarczająco dużo miejsca z prawej i lewej strony stanowiska. Z jednego pnącza można łatwo wyhodować roślinę o szerokości sześciu metrów, jeśli jest ona wsparta kratownicą.

Wiosną należy dostarczyć winorośli trochę kompostu, około dwóch do trzech litrów na metr kwadratowy. Większość innych nawozów jest zbyt bogata w azot i sprzyja występowaniu chorób liści. Pozostałe zabiegi pielęgnacyjne ograniczają się głównie do przycinania (patrz poniżej) i usuwania liści, które zbytnio zacieniają winogrona.

W trakcie sezonu z osi liści nowych pędów wyrastają cierniste pędy, które należy konsekwentnie usuwać, podobnie jak w przypadku pomidorów. Jednak nie należy robić tego od razu, ponieważ ich asymilaty są w dużej mierze przenoszone na główny pęd, gdzie przynoszą korzyść winogronom. Usuwane muszą być tylko te części pędów, które swoimi liśćmi zacieniają winogrona i w ten sposób opóźniają ich dojrzewanie.

Przycinanie i kształtowanie

Najwięcej wysiłku przy uprawie winorośli wymaga ich przycinanie. Grona tworzą się z reguły tylko na nowych pędach, które wyrastają z dwuletniego drewna.

Nieważne, jaką formę treliażu wybierzesz: Niezbędny jest jeden lub więcej palików podtrzymujących z naprężonymi drutami lub drewniany szkielet do przywiązywania pędów. Jeśli w roku sadzenia rozwinie się kilka pędów, należy pozostawić najsilniejszy i przywiązać go do słupka podporowego.

Regularne podwiązywanie jest konieczne dla zapewnienia prostego pnia i ochrony przed złamaniami. Pędy winorośli wyrastające ponad pożądaną wysokość pnia w roku sadzenia przycina się we wrześniu.

Zdrewniały pęd główny ścina się na wysokości pnia, około trzy centymetry powyżej ostatniego pąka, jeśli nie zrobiono tego jesienią, przywiązuje się go do palika podtrzymującego. W połowie maja należy przyciąć pędy wiosenne i zostawić te najsilniejsze. Konieczne jest regularne przycinanie wiosną i latem.

Położenie i gleba

Winogrona do produkcji wina i winogrona stołowe bezwzględnie potrzebują ciepłego i w pełni nasłonecznionego miejsca, aby dobrze dojrzewać. W chłodniejszych regionach ważny jest korzystny mikroklimat, na przykład osłonięte miejsce przed południową ścianą domu. Winorośl nie stawia wysokich wymagań glebowych.

W Polsce dobre miejsca pod winnice można znaleźć na glebach wapiennych, jak również na raczej kwaśnych i piaskowcowych. Ze względu na późny okres dojrzewania korzystne są głębokie i niezbyt wilgotne gleby mineralne, które wiosną szybciej się nagrzewają.

Ochrona zimowa

Przed nadejściem pierwszych mrozów, podstawę pnia winorośli należy luźno obsypać ziemią lub kompostem. W marcu ta zimowa ochrona musi być usunięta, tak aby miejsce szczepienia było odsłonięte i naświetlone.

Pierwszej zimy świeżo posadzone pnącza należy ze wszystkich stron okryć jodłowym chrustem, aby nie przemarzły zbyt mocno. Na obszarach narażonych na późne przymrozki z zasady nie należy sadzić odmian wcześnie kwitnących, gdyż w przeciwnym razie ryzyko niepowodzenia uprawy jest bardzo wysokie.

Zbiory i nawożenie

Winorośle mają kwiaty obupłciowe i są samopłodne. Wystarczy więc kupić tylko jedną roślinę, aby móc zbierać świeże winogrona jesienią. Zapylanie odbywa się głównie przez wiatr.

Zbiory często rozpoczynają się w sierpniu w przypadku wczesnych odmian, ale w przypadku winogron takich jak 'Regent’ trzeba poczekać do końca września lub października. Właściwy czas można rozpoznać po kolorze owoców, który jest typowy dla każdej odmiany oraz po stopniowo zdrewniałej szypułce.

Jeśli już pierwszy test smaku wskazuje na słodycz, potrzeba co najmniej kolejnego tygodnia, aby zawartość cukru i aromat osiągnęły optymalny poziom. Nadwyżki zbiorów można przez jakiś czas przechowywać w chłodnej, przewiewnej piwnicy.

Najczęstsze choroby i szkodniki winorośli

Większość kłopotów w polskich ogrodach bierze się z wilgoci i słabego przewietrzania krzewu, dlatego pierwszą linią obrony jest sposób prowadzenia rośliny, a nie opryski.

• Mączniaki. Biały, mączysty nalot na liściach i jagodach albo oleiste plamy z nalotem od spodu liścia to sygnał, że krzew jest zbyt gęsty i zacieniony. Usuwanie nadmiaru liści wokół gron i przewiewne stanowisko wyraźnie ograniczają problem.
• Szara pleśń. Atakuje dojrzewające grona w mokre lata. Porażone jagody wycinaj na bieżąco, żeby zgnilizna nie przeszła na całą kiść.
• Osy i ptaki. Dojrzewające, słodkie grona są dla nich łakomym kąskiem. Najprostszym rozwiązaniem są siatki ochronne lub przewiewne woreczki zakładane na pojedyncze kiście.
• Pękające jagody. Owoce pękają, gdy po suszy przychodzi obfity deszcz lub zbyt intensywne podlewanie. Uszkodzoną skórkę natychmiast opanowuje zgnilizna, dlatego takie jagody wycinaj od razu.

Jesienią zbieraj i usuwaj opadłe liście oraz porażone owoce spod krzewu, bo to w nich zimuje część patogenów. Jeśli sięgasz po preparaty ochronne, stosuj się do zaleceń z etykiety i zachowaj podany okres karencji przed zbiorem.

Jak wybrać odmianę do polskiego ogrodu?

Najpierw zdecyduj, po co sadzisz krzew. Odmiany deserowe mają większe jagody i cieńszą skórkę, odmiany przerobowe dają owoce drobniejsze, ale bogatsze w cukier i aromat. W chłodniejszych rejonach szukaj odmian wcześnie dojrzewających oraz odpornych na mróz i choroby grzybowe – odmiany późne, takie jak „Regent”, potrzebują ciepłej i długiej jesieni. Tam, gdzie zdarzają się późne przymrozki, odpadają odmiany wcześnie kwitnące, bo kwiaty przemarzają i plonu po prostu nie będzie. Kupuj sadzonki szczepione, z wyraźnie widocznym miejscem szczepienia, zdrowym systemem korzeniowym i zdrewniałym pędem. Miejsce zaplanuj z zapasem: pojedyncze pnącze wsparte kratownicą łatwo osiąga sześć metrów szerokości.

Najczęstsze pytania

Ile miejsca zajmuje jedna winorośl w ogrodzie?

Pojedyncze pnącze wsparte kratownicą bez trudu rozrasta się do sześciu metrów szerokości, dlatego trzeba zostawić wolną przestrzeń z prawej i lewej strony stanowiska. Dołek pod sadzonkę wykopuje się na głębokość około pięćdziesięciu centymetrów, a podłoże wcześniej spulchnia.

Po ilu latach winorośl zaczyna owocować?

Grona wyrastają na młodych pędach z dwuletniego drewna, więc w roku sadzenia plonu nie ma. Pierwszy sezon poświęca się na wyprowadzenie silnego pnia i przywiązanie go do podpory, kolejne na uformowanie ramion. Cierpliwość i konsekwentne cięcie zwracają się później wielkością zbiorów.

Po czym poznać, że winogrona są dojrzałe?

Sygnałem jest kolor typowy dla danej odmiany oraz stopniowo drewniejąca szypułka kiści. Rozstrzyga próba smaku: jeśli owoce są już wyraźnie słodkie, daj krzewowi jeszcze mniej więcej tydzień, aby zawartość cukru i aromat osiągnęły pełnię. Nadwyżkę zbiorów przechowasz w chłodnej, przewiewnej piwnicy.

Dlaczego winorośl rośnie bujnie, ale nie owocuje?

Najczęściej odpowiada za to brak cięcia albo cięcie przypadkowe – grona zawiązują się wyłącznie na młodych pędach wyrastających z dwuletniego drewna, więc nieprowadzony krzew rozbudowuje pędy zamiast owoców. Druga przyczyna to nadmiar azotu: nawozy bogate w ten składnik napędzają liście i sprzyjają chorobom, dlatego wiosną lepiej sięgnąć po kompost. Krzew nie zawiąże też gron w miejscu zacienionym i chłodnym.

Czy winorośl da się uprawiać w donicy na balkonie?

Jest to możliwe w naprawdę dużym pojemniku, ale wymaga więcej pracy: ziemia szybciej wysycha, więc podlewać trzeba regularnie, a korzenie w donicy przemarzają łatwiej niż w gruncie i potrzebują osłony. Konieczne jest też coroczne cięcie, bo bez niego roślina rozrasta się kosztem owoców.