Dokarmianie ptaków zimą: czym karmić i jak nie szkodzić

Dokarmianie ptaków zimą wygląda na prostą uprzejmość: garść ziarna do karmnika i sprawa załatwiona. W rzeczywistości jest to zobowiązanie na kilka miesięcy i decyzja, która realnie wpływa na to, ile małych ptaków przetrwa najtrudniejsze tygodnie. Krótki dzień, mróz i śnieg przykrywający nasiona sprawiają, że sikora czy wróbel muszą znaleźć pokarm w kilka godzin światła, a noc spędzają na spalaniu wszystkiego, co zdołały zjeść. Dobrze prowadzony karmnik skraca ten wyścig. Prowadzony byle jak — potrafi zaszkodzić.

Ten poradnik prowadzi Cię przez całą zimę przy karmniku: od terminu rozpoczęcia i zakończenia, przez wybór i miejsce zawieszenia karmnika, po listę pokarmów bezpiecznych i tych, których nigdy nie należy podawać. Znajdziesz tu także rozpoznawanie najczęstszych gości, zasady higieny, sposób na wodę w mrozy, rozwiązania dla balkonu w bloku oraz pomysły na karmnik zrobiony własnymi rękami i ogród, który wspiera ptaki przez cały rok.

Dokarmianie ptaków zimą — kiedy zacząć i kiedy skończyć

Sezon przy karmniku otwierają pierwsze przymrozki i pierwsze poranki, gdy szron ścina trawę, a owady znikają z zasięgu. To moment, w którym ptaki przestawiają się z pokarmu zwierzęcego na nasiona i owoce, a każdy dodatkowy punkt z jedzeniem zaczyna mieć znaczenie. Nie musisz czekać na pierwszy śnieg — lepiej, żeby karmnik wisiał już wcześniej, pusty albo z niewielką porcją, bo ptaki potrzebują czasu, żeby go znaleźć i uznać za bezpieczny.

Prawdziwa potrzeba pojawia się wtedy, gdy ziemia jest skuta lodem, a śnieg przykrywa nasiona traw i chwastów. Wtedy karmnik przestaje być udogodnieniem, a staje się realnym wsparciem. Podobnie działa długi mróz połączony z wiatrem oraz odwilż zakończona nocnym ścięciem — pokrywa lodu na gałęziach i ziemi odcina dostęp do pokarmu skuteczniej niż sam śnieg.

Koniec sezonu wypada wiosną, ale nie z dnia na dzień. Gdy ziemia odmarza, pojawiają się pierwsze owady, a ptaki zaczynają szukać materiału na gniazda, ogranicza się porcje stopniowo, przez kilkanaście dni. Nagłe zniknięcie pokarmu w chłodny, kapryśny przedwiośnie potrafi zaskoczyć ptaki, które przyzwyczaiły się do konkretnego adresu. Wiosną i latem karmnik lepiej zostawić pusty i czysty: młode potrzebują owadów, a twarde nasiona podane pisklętom bywają dla nich niebezpieczne.

Regularność to najważniejsza zasada całej zimy. Ptaki uczą się miejsca i pory, wracają o świcie i przed zmierzchem, a energię wydają na dolot. Pusty karmnik w mroźny poranek oznacza dla nich stracone godziny i konieczność szukania od nowa. Jeśli wyjeżdżasz, poproś kogoś o dosypywanie albo powieś zapasową kulę tłuszczową i większy, zadaszony pojemnik, z którego ziarno osypuje się powoli. Dobrym momentem na powieszenie i sprawdzenie karmnika są ostatnie prace w ogrodzie — jeśli dopiero przymierzasz się do sezonu, zobacz, jak przygotować ogród do zimy i zaplanuj karmnik razem z resztą jesiennych porządków.

Rodzaje karmników: domkowy, tubowy, tacka i kule tłuszczowe

Karmnik domkowy to klasyka: platforma z daszkiem i bocznymi ściankami. Chroni ziarno przed śniegiem i deszczem, mieści większe gatunki, jest wygodny w obserwacji. Ma jedną wadę — ptaki wchodzą do środka, więc pokarm miesza się z odchodami i wymaga częstego czyszczenia. Wybieraj modele z wyjmowaną albo szeroko otwieraną podłogą, bo bez tego mycie jest udręką i szybko przestaniesz je robić.

Karmnik tubowy to pionowa rura z otworami i żerdkami, z której ziarno osypuje się w miarę wyjadania. Zapas zostaje suchy i odizolowany od odchodów, a wąskie żerdki premiują drobne gatunki: sikory, dzwońce, mazurki. Duże i ciężkie ptaki nie mają się na czym utrzymać, więc jest to najlepszy wybór, jeśli chcesz gościć małe ptaki, a nie stado przy balustradzie. Sprawdza się przede wszystkim ze słonecznikiem.

Tacka albo stolik to najprostsza forma — płaska powierzchnia z bortnicą, czasem na słupku. Korzystają z niej wszyscy, także ptaki żerujące zwykle na ziemi, jak wróble czy kosy. Cena tej prostoty to szybkie zawilgocenie i zabrudzenie: bez daszka pokarm moknie, a po deszczu i śniegu w kilka dni pojawia się pleśń. Tackę sypie się małymi porcjami i sprząta niemal codziennie.

Kule i wałeczki tłuszczowe to osobna kategoria, bo dają skoncentrowaną energię, której zimą brakuje najbardziej. Wieszaj je w metalowych koszyczkach albo w twardej, sztywnej obudowie. Miękkich siatek z tworzywa lepiej unikać — ptaki zaczepiają w nich pazury i języki, a kowaliki i dzięcioły potrafią się w nich zaplątać. Kule zdejmij z opakowania i przełóż do koszyka, zamiast wieszać je w fabrycznej siatce.

Do tego dochodzą karmniki przyokienne na przyssawkach, koszyczki na jabłka i proste rurki z otworami na tłuszcz. W małym ogrodzie najlepiej sprawdza się zestaw: jeden karmnik tubowy ze słonecznikiem, jedna kula tłuszczowa i tacka lub kawałek osłoniętego gruntu dla ptaków żerujących nisko. Rozdzielenie gatunków po kilku punktach zmniejsza kolejki, przepychanki i ryzyko przenoszenia chorób.

Gdzie powiesić karmnik, żeby ptaki były bezpieczne

Największym zagrożeniem przy karmniku są koty i szyby. Kot poluje z ukrycia, więc karmnik nie może wisieć tuż nad gęstym żywopłotem, stertą gałęzi, murkiem ani parapetem, z którego da się skoczyć. Zawieś go na tyle wysoko, żeby kot nie doskoczył z ziemi, i na tyle daleko od pnia, gałęzi czy dachu, żeby nie dało się na niego zejść z góry. Jednocześnie krzew albo drzewo powinny być kilka kroków dalej — ptak spłoszony przy karmniku potrzebuje kryjówki w zasięgu jednego szybkiego lotu.

Szyby to drugie, ciche niebezpieczeństwo. Ptak startujący w panice nie widzi szkła, a odbite w nim niebo i krzewy wyglądają jak przelot. Są dwa bezpieczne rozwiązania: karmnik bardzo blisko okna, tak blisko, że ptak nie zdąży rozpędzić się do groźnej prędkości, albo karmnik wyraźnie odsunięty od budynku. Najgorsza jest odległość pośrednia. Na dużych taflach, przeszkleniach balkonowych i szklanych balustradach pomagają naklejki, wzory, matowa folia, żaluzje albo sznurki rozwieszone przed szybą.

Poza tym licz się z prozą życia: karmnik nie powinien wisieć nad wejściem, tarasem, ławką ani samochodem, bo łuski i odchody sypią się dokładnie pod nim. Ustaw go tak, żeby daszek osłaniał od zachodnich wiatrów i zacinającego deszczu, a wlot nie był zwrócony w najbardziej wietrzną stronę. Zadbaj też o dojście dla siebie — karmnik, do którego trzeba brnąć przez zaspę, będzie uzupełniany rzadziej, niż zakładasz.

Jeśli w okolicy chodzą koty, pomaga obroża z dzwoneczkiem u własnego pupila, gładki słupek bez gałęzi, talerz ochronny na słupku i rezygnacja z rozsypywania ziarna wprost na ziemię. Karmienie na gruncie ściąga ptaki w miejsce, w którym są najbardziej bezbronne.

Czym karmić ptaki zimą, żeby naprawdę pomóc

Zimowa dieta ptaków opiera się na dwóch rzeczach: tłuszczu i nasionach oleistych. Ptak wielkości sikory w mroźną noc spala prawie cały zapas energii zgromadzony w ciągu dnia, więc liczy się kaloryczność, a nie objętość. Podstawą karmnika jest słonecznik — najlepiej czarny, drobny, z cienką łupiną, chętnie jedzony przez sikory, dzwońce, kowaliki i grubodzioby. Łuskany brudzi mniej i sprawdza się na balkonie, ale szybciej wilgotnieje, więc podawaj go małymi porcjami.

Drugim filarem jest tłuszcz: niesolona słonina, topiony łój wołowy, gotowe kule i wałeczki tłuszczowe. Tłuszcz przyciąga sikory, kowaliki, dzięcioły i pełzacze, a w największy mróz jest tym, co realnie ratuje noc. Uzupełnieniem są drobne nasiona dla wróbli i mazurków — proso, kanar, siemię lniane — orzechy bez soli i cukru oraz owoce dla gatunków, które nasion nie tykają. Jabłka przecięte na pół albo lekko nadpsute są ulubionym pokarmem kosów, kwiczołów i szpaków, które trafiają się przy karmnikach coraz częściej.

Sypiąc, kieruj się prostą zasadą: tyle, ile zniknie w ciągu dnia. Kopiec ziarna wilgotnieje, zbryla się i pleśnieje, a ptaki i tak wracają po świeże. Lepiej dosypywać dwa razy dziennie niewielkie porcje niż raz w tygodniu napełnić karmnik po brzegi.

Czego nie podawać ptakom, nawet z najlepszymi chęciami

Chleb jest najczęstszym i najbardziej zakorzenionym błędem. Pęcznieje w przewodzie pokarmowym, daje uczucie sytości bez wartości odżywczej i zajmuje miejsce, które powinien wypełnić pokarm z tłuszczem. Zwilżony błyskawicznie pleśnieje, a rozmoczone kawałki wrzucane do wody psują ją w ciągu godzin. To samo dotyczy bułek, drożdżówek, ciasta i sucharów.

Solone i przyprawione resztki to druga pułapka. Sól, której organizm małego ptaka nie potrafi skutecznie usunąć, znajduje się w wędlinach, serach, gotowanych zupach, paluszkach, chipsach i słonych orzeszkach. Podobnie działają przyprawy, tłuszcz po smażeniu i wszystko, co zostało z obiadu. Karmnik nie jest miejscem na resztki z kuchni.

Spleśniałe albo zbrylone ziarno bywa groźniejsze niż brak pokarmu. Pleśń rozwija się w wilgotnym, ubitym ziarnie i w resztkach zalegających w rogach karmnika. Jeśli pokarm pachnie stęchlizną, zmienił kolor, sklejił się w bryłę albo pokrył nalotem, trafia do kosza razem z warstwą pod spodem, a karmnik idzie do umycia.

Surowy ryż i surowe kasze chłoną wodę i pęcznieją, co dla ptaka o niewielkim wolu jest realnym problemem. Słodycze, czekolada, ciastka i mleko dokładają cukier i składniki, których ptaki nie trawią. Do listy dopisz jeszcze surowe mięso, tłuszcz po pieczeniu, pieczywo tostowe i wszelkie produkty pakowane w foliowe siatki, w których łatwo zaplątać pazur. Zasada jest prosta: do karmnika trafia tylko to, co zostało pomyślane jako pokarm dla ptaków.

Higiena karmnika i woda w mrozy

Karmnik ściąga w jedno miejsce ptaki z całej okolicy, które w naturze nigdy nie żerowałyby tak blisko siebie. To wygodne dla nich i dla Ciebie, ale ma cenę: odchody trafiają do pokarmu, resztki wilgotnieją, a drobnoustroje przechodzą z osobnika na osobnika. Brudny, zapleśniały karmnik potrafi zaszkodzić większej liczbie ptaków, niż uratował — i właśnie dlatego higiena jest tu ważniejsza niż wystawność konstrukcji.

Rutyna jest prosta. Raz w tygodniu wysyp i wyrzuć resztki, zeskrob przyklejone ziarno i odchody, umyj wnętrze gorącą wodą, dokładnie wypłucz i wysusz do sucha, zanim znów napełnisz. Rób to na zewnątrz, nie w kuchennym zlewie, w rękawicach i osobną szczotką trzymaną poza domem. Umyj też ręce po każdym uzupełnianiu. Raz na kilka tygodni sprzątnij łuski i skorupę zbitego pokarmu spod karmnika, bo to tam gromadzi się najwięcej brudu.

Najlepszą profilaktyką jest jednak dozowanie: sypanie małych porcji, które znikają w ciągu dnia, oraz karmniki z daszkiem i odpływem wody. Ziarno przechowuj w zamykanym, suchym pojemniku, nie w otwartym worku w wilgotnej piwnicy. Jeśli zauważysz przy karmniku ptaka apatycznego, nastroszonego, który nie ucieka i pozwala podejść, zdejmij karmnik na kilkanaście dni, umyj go i rozprosz ptaki po kilku mniejszych punktach w innych miejscach ogrodu.

Woda zimą bywa trudniejsza do zdobycia niż jedzenie, zwłaszcza gdy wszystko wokół jest zamarznięte, a śnieg wymaga energii na roztopienie. Wystaw płytkie naczynie z chropowatym dnem i łagodnymi brzegami, żeby ptak mógł się napić i wyjść bez zamoczenia całego upierzenia. Głębokie miski są niebezpieczne — mokre pióra w mrozie tracą właściwości izolujące. Wodę wymieniaj codziennie, wylewając lód i wlewając świeżą, letnią. Nigdy nie dodawaj soli, cukru, gliceryny ani żadnych środków przeciw zamarzaniu. Ciemne naczynie ustawione w słońcu i osłonięte od wiatru zamarza wolniej, a poidło postawione blisko karmnika i krzewu jest po prostu częściej odwiedzane.

Jakie ptaki przylatują do karmnika i jak je rozpoznać

Pierwsze przyleci prawie zawsze to samo towarzystwo: sikory, wróble i mazurki. Po kilku dniach dołączają kowaliki i dzwońce, a w mroźniejsze tygodnie potrafią pojawić się gile, kwiczoły i grubodzioby. Skład zależy od okolicy — inne ptaki zobaczysz przy ogrodzie z żywopłotem i starymi drzewami, inne na balkonie w centrum miasta. Rozpoznawanie jest połową przyjemności i pomaga dobrać pokarm do rzeczywistych gości.

Bogatka to największa z sikor: żółty brzuch z czarnym pasem biegnącym przez środek, czarna głowa z białymi policzkami. Jest hałaśliwa, odważna i zwykle pierwsza przy nowym karmniku. Modraszka jest wyraźnie mniejsza, z niebieską czapeczką i skrzydłami oraz żółtym spodem; zwinnie wisi głową w dół na kuli tłuszczowej. Wróbel to krępy, brązowo-szary ptak z szarą czapeczką, przylatujący całym stadkiem. Mazurek wygląda podobnie, ale ma kasztanową czapeczkę i czarną plamkę na białym policzku, przez którą łatwo go odróżnić.

Kowalik to niebiesko-szary ptak z czarną pręgą przez oko i rdzawym spodem, jedyny, który schodzi po pniu głową w dół. Dzwoniec jest oliwkowozielony z żółtymi krawędziami skrzydeł i mocnym dziobem, potrafi zająć karmnik na dłużej. Gil to najbardziej rozpoznawalny gość zimy: samiec ma intensywnie czerwoną pierś, czarną czapeczkę i szary grzbiet, samica jest szarobeżowa; oba spokojnie wyłuskują nasiona i owoce. Kos nie tknie tubowego karmnika, ale chętnie zje jabłko położone nisko — samiec jest czarny z pomarańczowym dziobem, samica brązowa.

Dokarmianie a naturalne żerowanie

Karmnik nie zastępuje przyrody i nie powinien tego robić. Nawet ptaki, które codziennie zaglądają po słonecznik, spędzają większość dnia na przeszukiwaniu kory, gałęzi, uschniętych baldachów i ściółki. Karmnik jest dla nich punktem uzupełniającym: skraca czas potrzebny na zebranie energii i pozwala przetrwać dni, w których naturalne źródła są zasypane albo oblodzone. To wsparcie w trudnym momencie, a nie stała stołówka.

Dlatego karmienie ogranicza się do zimy i nie przedłuża go na ciepłą część roku. Wiosną i latem ptaki potrzebują przede wszystkim owadów, którymi karmią pisklęta — twarde nasiona, tłuszcz i pieczywo podane młodym mogą im wręcz zaszkodzić. Ciepła, bezśnieżna zima również nie wymaga intensywnego dokarmiania: gdy ziemia jest odmarznięta, a nasiona dostępne, wystarczy niewielka porcja albo przerwa.

Warto też widzieć drugą stronę medalu. Karmnik skupia ptaki w jednym punkcie, co ułatwia polowanie kotom i krogulcom oraz sprzyja przenoszeniu chorób. Rozwiązaniem nie jest rezygnacja, tylko rozsądek: kilka mniejszych punktów zamiast jednego dużego, bezpieczne miejsce, czystość i umiar w porcjach. Największą wartość ma to, co daje ptakom pokarm bez Twojego udziału — pozostawione na krzewach owoce, nieobcięte kwiatostany bylin i nieuprzątnięty do gołej ziemi ogród.

Ptaki na balkonie w bloku i spokój z sąsiadami

Balkon w bloku bywa świetnym miejscem dla sikor i wróbli, pod warunkiem że rozwiążesz trzy sprawy: bałagan, sąsiadów i szyby. Bałagan bierze się z łusek i resztek, które spadają na balkony niżej. Ratunkiem jest karmnik zamknięty, tubowy albo z głęboką tacką, ustawiony nad własną posadzką, a nie na zewnętrznej krawędzi balustrady. Do tego słonecznik łuskany zamiast pełnego, kule tłuszczowe w koszyku z tacką pod spodem i codzienne zamiatanie.

Sąsiedzi to kwestia rozmowy, nie regulaminu. Uprzedź, że wieszasz mały karmnik dla sikor, i pokaż, że sprzątasz po nim. Sprawdź też zasady obowiązujące w budynku — w wielu wspólnotach dokarmianie z balkonu jest ograniczone, zwykle z powodu gołębi. Karmnik dla drobnych ptaków, bez sypania na parapet i na ziemię, rzadko budzi sprzeciw, jeśli faktycznie nie zostawia śladów.

Szklane balustrady i duże przeszklenia wymagają oznaczenia: naklejki, wzory, matowa folia albo pionowe sznurki. Karmnik zawieś blisko szyby, żeby ptak nie zdążył się rozpędzić. Nie wieszaj go bezpośrednio przy suszarce na pranie ani nad meblami balkonowymi. Jeśli zamiast sikor zaczynają zlatywać się gołębie, ogranicz karmnik do tubowego, sprzątaj natychmiast i zobacz, jak pozbyć się gołębi z balkonu, zanim stado uzna Twoją barierkę za stały adres.

Gołębie pod karmnikiem — dlaczego lepiej ich nie dokarmiać

Miejskie gołębie radzą sobie zimą bez pomocy i nie należą do gatunków, którym karmnik jest potrzebny. Regularne sypanie im ziarna szybko tworzy stado przypisane do jednego adresu: rosną odchody na parapetach i balustradach, pojawiają się gniazda w niszach, a razem z nimi konflikty z sąsiadami i realne problemy z czystością elewacji.

Jest też argument czysto ptasi. Stado gołębi opróżnia karmnik w kilka minut i skutecznie przegania drobne gatunki, dla których cała ta konstrukcja powstała. Sikora czy mazurek nie mają szans przy karmniku, który stał się gołębią jadalnią, więc przestają przylatywać. Ten sam mechanizm dotyczy dużych stad kawek i wron.

Rozwiązania są proste: karmnik tubowy z krótkimi żerdkami, na których cięższy ptak się nie utrzyma, karmnik z wąskim wlotem lub osłoną klatkową, brak sypania na ziemię i na parapet oraz małe porcje znikające w ciągu dnia. Sprzątaj rozsypane ziarno spod karmnika, bo to ono ściąga stado. Jeśli gołębie już się zadomowiły, trzeba na jakiś czas całkowicie przerwać podawanie pokarmu w tym miejscu i wznowić je dopiero w innej, mniej dostępnej formie.

Karmnik zrobiony samodzielnie

Własny karmnik nie musi być stolarskim popisem. Wystarczy surowe, niemalowane drewno, daszek z wyraźnym okapem, niskie bortnice zatrzymujące ziarno i otwory albo szczeliny w podłodze, którymi odpłynie woda. Najważniejszy element to możliwość czyszczenia: wyjmowana podłoga, uchylny daszek albo szeroka boczna ściana sprawiają, że mycie zajmuje minuty, a nie pół popołudnia. Wnętrza nie lakieruj i nie maluj, impregnaty zostaw wyłącznie na zewnętrzną stronę daszku.

Domowe kule tłuszczowe robi się szybko: rozpuść niesolony łój wołowy albo smalec bez dodatków, wymieszaj z nasionami słonecznika, płatkami owsianymi i rozdrobnionymi orzechami, przełóż do formy i pozwól zastygnąć na chłodzie. Formą może być połówka łupiny kokosa, mała doniczka gliniana, kubek albo metalowy koszyk. Włóż w środek pętelkę ze sznurka naturalnego, zanim masa stwardnieje. Nie używaj miękkich siatek z tworzywa ani cienkiej żyłki — w obu ptaki zaczepiają pazury.

Ciekawie sprawdzają się też proste konstrukcje: kawałek pnia z wywierconymi otworami wypełnionymi tłuszczem, deska z wbitym gwoździem na jabłko, koszyk z metalowej siatki o dużych oczkach czy skrzynka po owocach przerobiona na tackę z daszkiem. Wszystko, co wieszasz, musi być stabilne — karmnik kołyszący się na wietrze albo obracający wokół osi zniechęca ptaki równie skutecznie jak pusty.

Ogród przyjazny ptakom przez cały rok

Najlepszy karmnik to taki, który jest tylko dodatkiem do ogrodu dającego pokarm samodzielnie. Krzewy owocowe — jarzębina, kalina, dereń, głóg, dzika róża, bez czarny, rokitnik, ognik i pigwowiec — trzymają owoce przez większość zimy i karmią gile, kwiczoły oraz jemiołuszki bez Twojego udziału. Dorzuć do tego byliny, których kwiatostanów nie obcinasz jesienią: jeżówki, rudbekie, trawy ozdobne i słoneczniki są zimą naturalnym karmnikiem. Dobierając nowe nasadzenia, patrz nie tylko na wygląd — wiele popularnych krzewów owocowych łączy walor ozdobny z realnym pożytkiem dla ptaków i sprawia, że karmnik staje się tylko uzupełnieniem.

Druga warstwa to schronienie. Gęsty żywopłot, iglaki, pnącza na ścianie i pozostawiony w kącie stos gałęzi dają miejsce do przeczekania mrozu i ucieczki przed drapieżnikiem. Nie sprzątaj ogrodu do gołej ziemi: warstwa liści pod krzewami to zimowa spiżarnia bezkręgowców, z której korzystają kosy i rudziki. Ogranicz opryski i preparaty na ślimaki, bo owady są podstawą wiosennego jadłospisu.

Trzecia warstwa to gniazdowanie i woda. Budki lęgowe wieszaj jesienią lub zimą, żeby ptaki zdążyły je poznać, i różnicuj średnice otworów — mniejsze dla modraszek, większe dla bogatek, szpaków i mazurków. Umieszczaj je z dala od kociego szlaku, wlotem odwróconym od zachodnich wiatrów i ostrego słońca, a raz w roku, po sezonie, wyczyść wnętrze. Płytkie poidło ustaw nie tylko na zimę — latem woda bywa cenniejsza niż jedzenie. Wiosną, gdy zamykasz sezon przy karmniku, rozplanuj te prace razem z innymi zajęciami w ogrodzie i sprawdź, jak zadbać o ogród na wiosnę, żeby porządki nie zniszczyły pierwszych gniazd.

Zobacz też

• Jak przygotować ogród do zimy — prace jesienne, przy których najłatwiej powiesić karmnik i zostawić ptakom owoce na krzewach.
• Jak zadbać o ogród na wiosnę — porządki po zimie bez niszczenia kryjówek i pierwszych gniazd.
• Jakie rośliny do ogrodu są modne — krzewy i byliny, które ładnie wyglądają i jednocześnie karmią ptaki.
• Jak dbać o kwiaty doniczkowe jesienią — przydatne, jeśli karmnik dzieli balkon z roślinami w donicach.

Najczęstsze błędy

Większość szkód przy karmniku bierze się nie ze złej woli, lecz z kilku powtarzalnych nawyków. Oto te, które najłatwiej wyeliminować.

• Karmienie z doskoku. Ziarno sypane raz na dwa tygodnie ściąga ptaki, które potem tracą energię na dolot do pustego karmnika. Skoro zaczynasz, dosypuj codziennie po trochu aż do wiosny.
• Chleb i resztki z kuchni. Pieczywo, solone wędliny, przyprawione potrawy i słodycze to nie pomoc, tylko obciążenie dla organizmu ptaka. Do karmnika trafia wyłącznie pokarm pomyślany dla ptaków.
• Napełnianie karmnika po brzegi. Duży zapas wilgotnieje, zbryla się i pleśnieje, zanim zostanie zjedzony. Porcja powinna znikać w ciągu dnia.
• Karmnik, którego nikt nie myje. Warstwa odchodów i starego ziarna zamienia miejsce pomocy w miejsce zakażeń. Cotygodniowe mycie i suszenie to minimum.
• Zła lokalizacja. Karmnik nad żywopłotem, przy parapecie dostępnym dla kota albo w pośredniej odległości od dużej szyby kończy się stratami, których nie widać z okna.
• Kule tłuszczowe w miękkiej siatce. Ptaki zaczepiają w niej pazury i języki. Zdejmij siatkę i przełóż kulę do metalowego koszyka albo sztywnego uchwytu.

Najczęstsze pytania

redkator j8

Te porady mogą Cię zainteresować:

Jak dbać o kwiaty doniczkowe jesienią i zimą Dlaczego warto karmić dziecko mlekiem matki? Jak i czym zabezpieczyć rośliny na zimę? Leasing na czym polega?